اعمال ماه شعبان و اهمیت آن
و سیرۀ ائمه و اولیاء الهی در این ماه
مقالۀ پیش رو، در مقام بیان اهمیت ماه شعبان و اهمیت آن است که از سخنان حضرت علاّمه طهرانی و آیتاللَه سیّد محمدمحسن طهرانی برگرفته شده است.
مرتب سازی:
اعمال ماه شعبان و اهمیت آن
3لذا خيلى اين مسئله مهم است كه چطور خداى متعال قبل از واردشدن در ماه مبارك رمضان، ماه شعبان را قرار داد و اين هم از اسرار است كه ماه مبارك بعد از رجب نيست، ماه رجب میآید، آن تاثيرِ توحيدىِ خود را مىگذارد، بعد يك انشراح صدر براى انسان در ماه شعبان پيدا مىشود و بعد وارد آن رحمت خاصه در ماه رمضان مىشود. تركيبى كه در اينجا خداى متعال لحاظ كرده است، اين نشاندادن اطوار مختلفِ ظهور اوست كه چطور در ظهورات مختلف انسان را میآورَد، میکشانَد، حال و فکر و میلش را عوض میکند و در او شوق [بهوجود] میآورد. در ماه شعبان اشتیاق و ميل براى حركت بهسوى او بالا مىرود؛ اين خصوصيت ماه شعبان است. كأنّ میتوان گفت آن استفادهاى كه بعداً از ماه رمضان میشود، مقدمه و شروعش از شعبان است.
در ماه شعبان است كه فيوضات الهى جنبۀ كثرتى پيدا مىكند؛ البته براى كسانى كه استعداد و قابليت ادراك اين مطلب را دارند به مرتبۀ ظهور و بروز خارجى مىرسد، كأنّ سالك در ماه شعبان، جنبۀ بقا را ملاحظه میکند و از یکیکِ حقایقى كه در ماه رجب تلقّى كرده، در ماه شعبان پردهبردارى مىشود. تا اینکه به ماه رمضان میرسد، و در ماه رمضان، با واردشدن در رحمتِ واسعۀ پروردگار، تجلی جنبۀ عبودیت به آن کیفیت خواهد بود.1
عبارت مرحوم علامۀ طهرانی و بزرگان اين بود: «اين سه ماه، منت الهى است براى سالكان راه خدا»؛ يعنى يكى از منتهاى عظيم پروردگار براى سالکان و مُريدين طريقِ الَىاللَه اين است كه خداى متعال در اين سه ماه عنايت خاصى نسبت به بندگان دارد.2
دستورات اولیاء الهی راجع به ماه شعبان
1. مراقبه
مراقبه یعنی سالک در جمیع احوال مراقب و مواظب باشد تا از آنچه وظیفۀ اوست تخطّى ننماید. مراقبه معناى عامّى است و به اختلاف مقامات و درجات و منازلِ سالک، تفاوت مىکند. در ابتداى امر سلوک، مراقبه عبارت است از آنکه از آنچه به دردِ دین و دنیاى او نمىخورد اجتناب کند و از «ما لا یَعنى»3 دورى گزیند و سعى کند تا خلاف رضاى خدا در قول و فعل از او صادر نگردد.4
- شرح حدیث عنوان بصری، جلسۀ 211.
- همان، جلسۀ 145.
- ما لا یَعنی: کار بیفایده و بیهوده.
- رسالۀ لبّاللباب، ص 113.