اعمال ماه رمضان و اهمیت آن

پنجم: ذکر مدام

 ذکر یعنی انسان در حال توجه باشد، چه اینکه ذکری بگوید یا نگوید. همیشه خدا را حاضر و ناظر ببیند و هیچ‌وقت حضور خدا را فراموش نکند. اگر شخصی در منزل باشد، انسان چقدر حواسش جمع است؟ چقدر متذکر است؟ یک مقداری هم به خدا بها بدهد. ما نمی گوییم آن‌طور صددرصد! [بلکه حداقل] یک مقداری بها بدهد! یک مقداری خدا را هم در این مسائل دخالت بدهد!

 این مسائل [همه‌اش] باید به‌دوام باشد؛ نه فقط «ذکری به‌دوام»؛ بلکه صمت به‌دوام، جوع به‌دوام، سَهَر به‌دوام، عزلت به‌دوام، و همین‌طور ذکر به دوام. باید اینها دوام داشته باشند و مقطعی نباشند که سه روز انسان انجام دهد و چند روز یادش برود؛ اگر این‌طور باشد فایده‌ای ندارد.¹

اقسام سه‌گانۀ روزه در کلام بزرگان

اول: روزۀ عام

 و آن عبارت است از حفظ شکم و دامن از ارتکاب شهوات، که تفصیل آن در کتب فقهی مذکور است.

دوم: روزۀ خاص

 و آن عبارت است از نگه‌داشتن گوش و چشم و زبان و دست و پا و سایر جوارح، از گناهان و هرچه مورد رضای خداوند متعال نیست.

شرایط حصول روزۀ خاص

 باید روح و حقیقت روزه، روزه‌دار را به مقام تقوا رهبری کند، که برای حصول آن باید هفت امر را مراعات کرد:

 1. نگاه‌داشتن چشم از رهاشدن به‌سوی هرچه مذموم و مکروه است.

 2. نگاه‌داشتن زبان از هرچه گفتنش شایسته نیست... و به‌طور کلی هرزه‌گویی یا سخنان بیهوده و لغو گفتن و یاوه‌سرایی‌نمودن.

 3. نگاه‌داشتن گوش از هر چه شنیدنِ آن برای انسان حرام و مکروه شمرده شده، بلکه شنیدن چیزهای مباحی که بر انسان نفعی ندارد.

 4. نگاه‌داشتن بقیۀ اعضای بدن از گناه؛ مانند دست و پا و پوست و موی بدن.

 5. نگاه‌داشتنِ شکم از خوردنِ غذای حرام و مُشتَبَه در وقتِ افطار و سحر و در طول شب.

 6. از زیاده‌خوردن در وقت افطار خودداری کند و شکم خود را پُر نگرداند.