اعمال ماه رمضان و اهمیت آن

 هر مقدار که ما بیشتر در [تقویت] جنبۀ تخیل و قوۀ واهمه و متخیّلۀ نفس بکوشیم، از آن‌طرف محروم خواهیم شد؛ و هر چقدر قوۀ متوهّمه و متخیّلۀ خود را کم کنیم، از انوارِ عقل و بهاء و جلال و جمال پروردگار بیشتر می‌توانیم بهره‌مند شویم. امتحانش هم خیلی راحت است! یک روز انسان مراقبه کند، بعد حال خودش را در آن نماز می‌فهمد. یک روز انسان بنشیند با این و آن حرف بزند، از مسائل مختلف و بالا و پایین [بگوید و بشنود،] شب حالتِ خودش را می‌فهمد. مرحوم علامۀ طباطبایی رضوان‌الله‌علیه می‌فرمودند: «هر روزی که مراقبۀ خود را بیشتر کنم، مشاهدات من در شب لطیف‌تر است.» یعنی جنبۀ اتصال و تجردِ مشاهداتِ من در شب قوی‌تر است.¹

تصحیح خیال، مهم‌ترین شرط سلوک

 مهم‌ترین مطلب برای حرکت انسان و عبور از تعلقات و توهمات به‌سمت تجرد و توحید، ذهنِ صاف و خالی است. نفس باید صاف باشد؛ نفسی که در توهمات به سر می‌برد نمی‌تواند حرکت کند، قدم نمی‌تواند بردارد، توجه نمی‌تواند بکند، نماز نمی‌تواند بخواند، روزه نمی‌تواند بگیرد. قرآن هم می‌خواند فقط از همین عبارات ظاهری رد می‌شود. یک صفحه قرآن می‌خواند با هزار فیلمی که از اول تا آخر در قرآن می‌بیند! یک قرآن می‌خواند با تمام تصورات و توهمات که دارد! آن‌طور نیست که وقتی نگاه می‌کند ذهن و نفسش خالی باشد. خیلی این مسئله مهم است.²

ضرورت شروع مراقبه از اول ماه مبارک

 بدانید تقدیر شب بیست‌وسومِ شما از روز اول ماه رمضان است! خیال نکنید که حالا ده‌بیست روز را می‌گذرانیم [و بعد] شب بیست‌وسوم شروع می‌کنیم قرآن و جوشن و ادعیه خواندن؛ هیچ فایده‌ای ندارد! بیخود دنبالش نروید و زحمت نکشید! آن جوشنی که شب بیست‌وسوم یک‌دفعه سبز شود و نمازخواندنی که یک‌دفعه شب بیست‌وسوم شروع شود، هیچ فایده‌ای ندارد! [بلکه] توجه و تنبّه و تذکر نسبت به مقام عبودیّتی که از روز اول ماه رمضان زمینه‌اش پیدا شود، در شب بیست‌وسوم کار می‌کند. حالی که انسان در این روزها[ی ابتدایی ماه رمضان] به‌واسطۀ مراقبه و در جهت مثبت، یا بر خلاف مراقبه و در جهت منفی پیدا می‌کند، آهسته‌آهسته جلو می‌آید و در شب قدر تکمیل و تقدیر می شود.³