اعمال و معارف توحیدی ماه ذیالحجه در آثار حضرت علامه آیتالله سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی جایگاهی ویژه دارد. در این نوشتار، از ویژگیهای دهۀ نخست ذیالحجه و جذبه موسوی در اربعین حضرت موسی علیهالسلام تا اهمیت مراقبه، محاسبۀ سالانه، صمت، جوع، سهر، عزلت و دوام ذکر توضیح داده میشود. سپس اعمال مهم این ماه همچون نماز دهۀ اول، روزههای مؤکد، اذکار توحیدیۀ موسویّه و شرح عمیق «لا إله إلا اللَه» در سراسر عالم بیان میگردد. بخش مهم دیگر، تبیین دعای عرفه، حقیقت توجه به عنایت الهی، مسیر تربیت روحی و کیفیت صحیح قرائت دعاست. در ادامه، اعمال شب و روز عرفه، عید قربان، اسرار قربانی و نیز عید غدیر با شرح معارف ولایت، فضیلت روزه و ثواب اعمال آن بررسی میشود.
اعمال ماه ذی الحجه و سفارشات اولیای الهی دربارۀ آن
18مناسبتها
1. عید قربان
عید یعنی چه؟ عید یعنی روزی که انسان شیرینی بخورد و شکلات بخورد و بستنی بخورد و دست بزند؟! و یا اینکه مثل سابق که در روز عید نوروز، حاجینوروز در کوچهها راه میافتاد، انسان هم یک دایرۀ و دمبکی بردارد و بزند؟! و یا اینکه چراغی آویزان کند و قالیچهای ببندد؟ نهخیر، اگر ما معنای عید را اینطور بفهمیم، اشتباه فهمیدهایم. اینکه اگر ما وقتی به نام عید فکر میکنیم این مظاهر را در ذهن خود متمثّل میکنیم، شاید ناشی از تربیتهای غلطی باشد که ما را در زمانهای اخیر بدون اختیار در آن مسیر سوق دادهاند. ولی این معنای عید نیست؛ معنای عید آن روزی است که انسان بما هو انسان ـ نه انسان بما هو حیوان، نه انسان بما هو جنسٌ أعم، نه انسان بما هو نامی، بلکه انسان بما هو انسان، و انسان بما هو ناطق ـ به بهرهای برسد که برای او ایجاد فرح و سرور کند، او را پاک کند، تطهیر کند، تهذیب کند، طاهر کند و به خدا نزدیک کند؛ این برای او عید است.
علّت جعل عید فطر به عنوان عید
روز عید فطر، عید است و روز سرور مؤمنین است؛ برایاینکه مردم یک ماه روزه گرفتهاند و روزها همه گرسنه و تشنه بودهاند، شبها به عبادت برخاستهاند، قرآن خواندهاند، نماز خواندهاند، و حالاکه روز عید فطر میشود خدا به مردم جایزه میدهد. این جایزه، سبک کردن آنهاست، حرکت دادن آنهاست، نتیجۀ یکیک از دقایق و لحظاتی است که در ماه رمضان، گذشته است و برای ایشان این پدیدۀ روحی را ایجاد کرده است و آنها را به طرف این معنای طهارت سوق و حرکت داده است. لذا در روز عید فطر اینها خودشان را سبک میبینند و ملائکه هم برایشان جوایز میآورند که آفرین، کاری کردی و امروز روز بهرۀ توست! آنوقت انسان به شکرانهاش نماز میخواند و دیگر شیرینی نمیخورد؛ چون روز شیرینی خوردن یا شربت خوردن یا دایره زدن نیست؛ روز نماز است، و بر اساس این موهبتی که خداوند به انسان داده است، انسان باید در بیابان برود و همه در یک جا جمع شوند و نماز بخوانند و خطبه بخوانند و تکبیر بگویند:

