اعمال و معارف توحیدی ماه ذیالحجه در آثار حضرت علامه آیتالله سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی جایگاهی ویژه دارد. در این نوشتار، از ویژگیهای دهۀ نخست ذیالحجه و جذبه موسوی در اربعین حضرت موسی علیهالسلام تا اهمیت مراقبه، محاسبۀ سالانه، صمت، جوع، سهر، عزلت و دوام ذکر توضیح داده میشود. سپس اعمال مهم این ماه همچون نماز دهۀ اول، روزههای مؤکد، اذکار توحیدیۀ موسویّه و شرح عمیق «لا إله إلا اللَه» در سراسر عالم بیان میگردد. بخش مهم دیگر، تبیین دعای عرفه، حقیقت توجه به عنایت الهی، مسیر تربیت روحی و کیفیت صحیح قرائت دعاست. در ادامه، اعمال شب و روز عرفه، عید قربان، اسرار قربانی و نیز عید غدیر با شرح معارف ولایت، فضیلت روزه و ثواب اعمال آن بررسی میشود.
اعمال ماه ذی الحجه و سفارشات اولیای الهی دربارۀ آن
274. روز خاتمبخشی
﴿إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ٱللَهُ وَرَسُولُهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُمۡ رَٰكِعُونَ﴾1
و جز این نیست که ولى و سرپرست و صاحباختیار شما خدا و رسول خدا و کسانى هستند که اقامۀ نماز نموده و در حال رکوع انفاق به فقرا مىنمایند.
روز بیستوچهارم ذیالحجه2 روزی است که این آیه در حقّ علىّبنابىطالب علیهالسّلام نازل شده است، و در این شأن نزول، مخالفین و مؤالفین اتّفاق دارند که: چون آن حضرت در رکوع نمازش بود و سائلى از آن حضرت چیزى خواست، او با انگشت خِنْصِر3 دست راست خود اشاره به سائل کرد، و سائل انگشتر را از انگشت خنصِر او بیرون کرد و براى خود گرفت.4
که امیرالمؤمنین علیهالسّلام انگشترى خود را در حال رکوع به فقیر بخشید وخداوند نیز او را در کتاب خود، بهعنوان ولىّ مؤمنین معرفى نموده و صفات نیکى را براى او برشمرد.
نزول آیات مبارکۀ سورۀ «هل اتیٰ»
روز بیستوپنجم ذیالحجه روز نزول آیات مبارکۀ سورۀ «هل اتیٰ» در شأن امیرالمؤمنین علی علیهالسّلام و اهلبیت آن حضرت میباشد و در روایات فراوان و معتبر شأن نزول این آیات چنین نقل شده است که:
حسنین علیهماالسّلام مریض شدند. جدّشان رسول اکرم و وجوه عرب به عیادت آمدند و به امیرالمؤمنین گفتند: یا أبا الحَسَنِ! لَو نَذَرتَ عَلىٰ وَلَدَیک. حضرت نذر فرمود که اگر خدا شفا دهد آنان را، سه روز روزه بگیرد، و همچنین فاطمه نذر کرد، و همچنین فضّه نذر کرد و آنها خوب شدند و شفا یافتند درحالیکه از خوراک در نزد آنان هیچ نبود. حضرت امیر سه مَن جو از یهودى قرض کرد ـ و در روایت دیگر تا آنکه براى او پشم ببافد ـ جو را نزد فاطمه آورد، یک مَنِ آن را آسیا کرد و نان پخت، و هنگامى که نماز مغرب را بهجاى آوردند نان را در پیش آنان گذارد که ناگهان مسکینى درب خانه آواز برآورد:
السّلامُ عَلَیکُم یا أهلَ بَیتِ محمدٍ! أنا مِسکینٌ مِن مَساکینِ المُسلِمینَ أطعِمونِى مِمّا تَأکُلونَ أطعَمَکُمُ اللَهُ عَلَى مَوائِدِ الجَنَّة.5
- سورۀ مائده (5) آیۀ 55.
- امام شناسی، ج 5، ص 246 .روح مجرد، ص 77 روز بیست و پنجم ذکر شده.
- لسان العرب, ج 4, ص261: «انگشت کوچک.»
- امام شناسی، ج5 ،ص 12.
- کیفیت نداى مسکین و یتیم و اسیر از بحار الأنوار، ج 35، ص 237، گرفته شده است: «سلام بر شما اى اهلبیت محمد، من مسکینى از مساکین مسلمین هستم. از آنچه مىخورید مرا نیز اطعام کنید. خدا شما را از غذاهاى بهشت اطعام کند.» (مترجم)

