اعمال و معارف توحیدی ماه ذیالحجه در آثار حضرت علامه آیتالله سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی جایگاهی ویژه دارد. در این نوشتار، از ویژگیهای دهۀ نخست ذیالحجه و جذبه موسوی در اربعین حضرت موسی علیهالسلام تا اهمیت مراقبه، محاسبۀ سالانه، صمت، جوع، سهر، عزلت و دوام ذکر توضیح داده میشود. سپس اعمال مهم این ماه همچون نماز دهۀ اول، روزههای مؤکد، اذکار توحیدیۀ موسویّه و شرح عمیق «لا إله إلا اللَه» در سراسر عالم بیان میگردد. بخش مهم دیگر، تبیین دعای عرفه، حقیقت توجه به عنایت الهی، مسیر تربیت روحی و کیفیت صحیح قرائت دعاست. در ادامه، اعمال شب و روز عرفه، عید قربان، اسرار قربانی و نیز عید غدیر با شرح معارف ولایت، فضیلت روزه و ثواب اعمال آن بررسی میشود.
اعمال ماه ذی الحجه و سفارشات اولیای الهی دربارۀ آن
28علىّ سهمیۀ خود را داد، و فاطمه داد و فضّه نیز داد؛ چیزى نخوردند مگر آب. و در بعضى از روایات حسنین نیز چیزى نخوردند و دادند. چون روز دوم شد فاطمه یک من از جو برداشت، آرد و خمیر نموده، نان پخت و شبانگاه نزد علىّ گذارد.
فَإذًا یَتیمٌ بِالبابِ یَستَطعِمُ و یَقولُ: السّلامُ عَلَیکُم یا أهلَ بَیتِ محمدٍ! أنا یَتیمٌ مِن یَتامَى المُسلِمینَ أطعِمونِى أطعَمَکُمُ اللَهُ عَلَى مَوائِدِ الجَنَّة.1
همگى نانهاى خود را بدان یتیم سپردند، فلَم یَذوقوا إلاّ الماء.2 چون روز سوم فرا رسید بقیّۀ را حضرت فاطمه علیهاالسّلام آرد نموده نان پخت، هنگام شب اسیرى به پشت در آمد و فریاد برداشت:
أنا أسیرٌ مِن اسَراءِ المُشرِکینَ، السّلامُ عَلَیکُم یا أهلَ بَیتِ محمدٍ! تَأسِرونَنا و تَشُدّونَنا و لا تُطعِمونَنا.3
همگى سهام خود را از قرصهاى جو دادند و چیزى جز آب نچشیدند.
چون روز چهارم رسید و نذرهاى خود را ادا کرده بود، حضرت امیرالمؤمنین به خدمت رسول اکرم آمد و با خود حسن و حسین را بردند؛ و در آن دو نور دیده اثر ضعف بود، پس پیغمبر گریه کرد و جبرائیل سورۀ «هل أتىٰ» دربارۀ آنها نازل فرمود.4
- در این هنگام یتیمى مقابل درب منزل آمده و طلب طعام نمود درحالیکه مىگفت:
سلام بر شما اى اهلبیت محمد، من یتیمى از ایتام مسلمین هستم. مرا اطعام کنید. خدا شما را از غذاهاى بهشت اطعام کند. (مترجم) - و چیزى غیر از آب تناول ننمودند. (مترجم)
- من اسیرى از اسراء مشرکین هستم. سلام بر شما اى اهلبیت محمد. شما ما را اسیر مىکنید و ما را در بند مىکنید و غذا نمىدهید؟ (مترجم)
- انوار الملکوت، ج1، ص 67؛ تفسیر المیزان، ج 20 ص 132؛ تفسیر فرات کوفى، ص 521.
- در این هنگام یتیمى مقابل درب منزل آمده و طلب طعام نمود درحالیکه مىگفت:

