
امکان ملاقات خدا
بیان آشکار و روان از آیات و روایات
آیا انسان مىتواند راه وصول و لقاء به خداوند را بپيمايد؟ آيات داله بر لقاء خداوند كدام اند؟ «رؤيت» به چه معنی در روايات آمده است؟ رواياتى كه در آنها لفظ زيارت و تجلّى به كار رفته است كدام اند؟ چه جور میتوانیم به مناجات شعبانيّه استناد كنيم براى اثبات امكان ملاقات خدا؟
امکان ملاقات خدا
4اين آيه مىگويد: افرادى كه مىخواهند خدا را ملاقات كنند، بايد عمل صالح انجام بدهند و كارشان از روى اخلاص باشد.
﴿قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا ، الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً ، أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً﴾1 اى پيغمبر! به مردم بگو من به شما خبر بدهم؟ شما را متوجّه كنم كه كدام يك از افراد خيلى خيلى بىچاره و پَستند و دستشان خاليست؟! آن كسانى كه در دنيا كارهاى بزرگى مىكنند امّا خيال مىكنند كار خوبى كردهاند! اين افرادى كه به لقاء خدا و روز قيامت ايمان ندارند، دستشان از همه افراد خالىتر است!» يعنى مغزى كه در دنيا از همه مغزها پوكتر است، آن كسى است كه مىگويد: انسان به ملاقات خدا نمىرسد.
﴿مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ﴾2؛ آن كسانى كه اميدِ لقاء خدا را دارند بدانند كه مىرسند، آن زمانى كه خدا براى وصول معيّن كرده، مىرسد.
و خيلى آيات غير از اينها در قرآن مجيد وارد شده3.
از جمله الفاظى كه وارد است و دلالت بر لقاء مىكند لفظ «نظر» است كه در دعاهاى زيادى وارد است:
«و لَا تَحرِمنى النَّظَرَ إلَى وَجهِكَ»4؛ خدايا مرا محروم نكن از نگاه كردن به صورتت، به وجهت!» شما اين را چه معنا مىكنيد؟
«النَّظَر» نظر يعنى: نگاه كردن به وَجهِ خدا، پس خدا وجه دارد،- البته وجه خدا هم به صورت انسان نيست، عالمِ وجود وجه خداست! بالأخره نشان دهنده خودِ خداست- من را محروم نكن از اينكه نظر كنم به صورتت! پس معلوم مىشود انسان مىتواند نگاه كند به سوى وجه خدا، تا اينكه دعا مىكند كه: خدايا! من را از اين محروم نكن.
«و أنِر أبصارَ قُلوبِنا بِضياءِ نَظَرِها إلَيك»5؛ خدايا چشمهاى دل ما را منوّر كن به يك نورى كه با آن نور ما بتوانيم به سوى تو نظر كنيم.! از اين چه استفاده مىشود؟ استفاده مىشود كه چشم ظاهرى انسان و چشم ذهن، نمىتواند خدا را ببيند امّا چشم دل هست و آن مىتواند خدا را ببيند، منتهى بايد نورانى بشود تا قابل ديدن خدا باشد.
- سوره الكهف (18) آيه 103 الى 105.
- سوره العنكبوت (29) صدر آيه 5.
- تفسير آيه نور ﴿الله نور السموت و الارض﴾، ص 97 ـ 100
- جهت اطّلاع بيشتر پيرامون اين مطلب به الله شناسى، ج 2، ص 42 و 68 مراجعه شود.( محقّق)
- الإقبال بالأعمال الحسنة، ج 3، ص 299؛ مفاتيح الجنان، فرازى ازمناجات شعبانيه.
