دو بیان نوین و عمیق از امکان ملاقات خدا (2)

بسم اللَه الرّحمن الرّحیم

الحمدُ لِله ربّ العالَمین

و السّلام علی خیرِ خَلقه محمّدٍ و أهلِ بیته أجمَعین

و لعنةُ اللَه علی أعدائهم إلی یوم الدّین

تمام موجودات عالم آيات الَهى‌اند

طريق و جهت دوم: استدلال ديگر [بر اينكه انسان مى‌تواند به شرفِ ملاقات خدا برسد] اين است كه: قرآن مجيد تمام موجودات را، از موجودات زمينى و آسمانى، موجوداتى كه داراى نفس هستند و نيستند، اينها را «آيه» عنوان مى‌كند و مى‌گويد: اينها آيات خدا هستند.

ما اوّل براى شما آيه را معنى مى‌كنيم تا اينكه ببينيم قرآن چه مى‌خواهد بگويد، و اينها را كه اسم آيه رويش گذاشته، به چه قسم مى‌خواهد به ما معرّفى كند.

آيه يعنى نشان دهنده و علامت. امّا علامت: هر چيزى كه شما در اين عالم مى‌بينيد كه علامت چيزى است، يك جهت خودى دارد، يك جهت علامتيّت و آيتيّتِ براى غير دارد. پرچمى كه درِ خانه مى‌زنيد، يعنى اينجا روضه است؛ اين يك جنبه استقلالى دارد كه اين پرچم رنگش سبز است، چوبش فلان است، به اينجاى ديوار كوفته شده است، در روى اين پرچم چنين نوشته شده است، خطّش از مركّب است يا از نخ دوخته شده؛ اينها جنبه‌هاى خصوصى آن پرچم است؛ امّا يك جنبه آيتيّت نيز دارد؛ اين پرچم دلالت مى‌كند كه در اين مجلس و اين منزل، محفلى است. مردم به اين مجلس دعوت مى‌شوند؛ پس در اين پرچم، يك جنبه آيَتيّت هست.

امّا يك چيزى كه به هيچ‌وجه من الوجوه جنبه خوديّت نداشته باشد و جنبه ارائه غير داشته باشد، آن آيه محض است. مثلًا شما فرض كنيد ما يك عينكى داريم، با آن عينكمان تماشا مى‌كنيم؛ باز اين عينك يك خودى دارد، يك جنبه ارائه غير دارد. جنبه خوديّت اين عينك چيست؟ اينكه اين شيشه‌اش سفيد رنگ است، به شكل دايره يا به شكل ذوزنقه است، اين شيشه‌اش از فلان كارخانه است؛ اينها جنبه‌هاى خوديّت است. جنبه ارائه غير اين است كه فقط غير را نشان مى‌دهد. اگر انسان به جنبه خوديّتِ اين عينك بنگرد هيچ غير را نمى‌بيند؛ مثلًا انسان عينك را تماشا كند، ببيند كه اين شيشه‌اش چه قسم است؟ آيا موج دارد يا ندارد؟ مال چه كارخانه‌اى است؟ شكلش چيست؟ اصلًا نمى‌بيند. وقتى كه عينك را به چشم بزند و متوجّه شيشه‌اش نباشد، با اين شيشه متوجّه غير باشد، تمام موجودات را با آن مى‌بيند. اين جنبه ارائه است، جنبه آيَتيّت است، يعنى جنبه نشان دادنِ غير.