دو بیان نوین و عمیق از امکان ملاقات خدا (2)

لحاظ دو جنبه آلى و استقلالى در موجودات‌

آب صاف همين‌طور است؛ شما در يك استخرى يا يك حوضى كه آب صاف و آرام است، هيچ موج ندارد. بياييد كنار آن بايستيد، مى‌بينيد به‌به! عكس تمام اين درخت‌هاى كنار اين درياچه و كنار اين استخر و حوض، و عكس ماه و خورشيد و ستارگان و حتّى عكس خودتان و افرادى كه كنار آن درياچه و حوض ايستاده‌اند، در آن حوض پيداست! اين مال جنبه ارائه است كه اين آب چيز ديگر را نشان مى‌دهد.

ولى آب اگر خودى داشته باشد، يعنى خودنما باشد، مثلًا موج داشته باشد، يا آلوده باشد، ديگر نمى‌تواند غير را نشان بدهد، عكس در آن آب منعكس نيست.

آيينه همين‌طور است؛ آيينه يك جنبه خودى دارد، اينكه جنسش از شيشه است، فلان مقدار وزن دارد، يك مادّه‌اى به نام جيوه پشتش ماليده‌اند، اينها خودى‌هاى آيينه است. يك جنبه غيريّت دارد كه غير را نشان مى‌دهد. هر چه جنبه خوديّت آيينه كمتر باشد، غير را بهتر نشان مى‌دهد... .¹

... آيينه خوب، آن آيينه‌اى است كه هيچ اين جهات در آن نباشد؛ جنبه خوديّتش‌ كم باشد، خود نشان ندهد. وقتى شما در آيينه نگاه مى‌كنيد، غير از خودتان هيچ نبينيد؛ شما را نشان بدهد؛ اين مى‌شود آيينه، اين مى‌شود آيه. اين طور درست شد؟ اين را خوب فهميديد؟ اين معنى آيه است؛ آيه يعنى فقط علامت و نشانه.

قرآن مجيد مى‌گويد: تمام اين موجودات آيه‌اند، آيه خدا. آيه خدا يعنى: آيينه خدا؛ يعنى چه؟ يعنى نشان دهنده خدا.

و اين از اختصاصات قرآن است و خيلى عجيب است كه قرآن مجيد تمام اين خصوصيّات را مى‌گويد: انحصار به ذات مقدّس پروردگار دارد و همه اينها آيه است. اين خيلى عجيب است كه تمام اينها را منحصر به پروردگار مى‌كند و همه را مى‌گويد: آيه... .²

امورى كه خداوند در قرآن از آنها تعبير به آيه مى‌كند

در سوره بقره مى‌خوانيم:

﴿إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ والنَّهارِ والْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَبَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وتَصْرِيفِ الرِّياحِ وَالسَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ والْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ﴾³.