این مقاله به برسی حقیقت تجلی و اقسام آن و کیفیت انتساب ماسوی الله به خداوند متعال پرداخته است، برخی از مهم ترین عناوین این مقاله عبارتند از: حقیقت معنای تجلی و خلقت موجودات، تجلیات جمال وجلال و تقسیم به اعتبار قابل، اقسام تجلیات.
مرتب سازی:
تجلّی و اقسام آن
4همه موجودات آیه و نشانه خداوند متعال هستند
قرآن كريم همه موجودات را آيات خدا مىداند، يعنى نمايشگر و نشان دهنده و آئينه و علامت. هر جا مذاكره از تغييرات و تحوّلات و حوادث و پديدههاى مادّى، ويا موجودات نفسى و تجرّدى به ميان مىآيد، همه را آيه و نماينده و نشان دهنده معرّفى مىكند.
آفرينش آسمانها و زمين، و اختلاف شب و روز، و كشتى جارى در دريا براى منفعت مردم، و ريزش باران از آسمان، و زنده شدن زمين بواسطه آن، و پديد آمدن همه گونه جنبنده و متحرّك در روى زمين، و گردانيدن بادها، و ابرهاى معلّق و مُسَخَّر در ميان آسمان و زمين، و مسخَّر شدن شب و روز، و خورشيد و ماه و ستارگان، و كشت و زرع، و درخت زيتون و نخل خرما، و درخت انگور، و اقسام و انواع ميوهها، و ميوههاى درخت خرما و انگور، و زنبور عسل و زندگانى آن و كيفيّت پديد آمدن عسل، و سپيدى روز و سياهى شب، و خلقت انسان از خاك، و خلقت زنان، و اختلاف زبانها و صورتها و رنگهاى مختلف مردمان ،
و خوابيدن در شب و بيدارى در روز، و پريدن پرندگان در جوّ آسمان، و پيدايش برق در آسمان به اميد باران رحمت و ترس از زيان احتراق و آنچه خداوند از اقسام مختلف، و ألوان گوناگون اشجار و ميوهها و حبوبات و سبزيجات و غيرها در روى زمين آفريده است، و هزاران هزار حادثه و پديده ديگر همگى آيات خدا هستند.
حضرت عيسى و مادرش آيه است و ناقه حضرت صالح نيز آيه است .
و إجمال مطلب آنكه همه چيز آيه است، چه در آفاق، و چه در انفس، همه نمايشگر خدا و نشان دهنده خدا و آئينه و مرآت خدا هستند، اين آيات را خدا نشان مىدهد، براى آنكه خود را نشان دهد، چون آئينه، خودى ندارد، و خودنمائى ندارد، هر چه دارد قابليّت انعكاس صورتها و چهرههاى منعكس در آن است.