ویژگیهای عارف کامل (2)

عارف كامل از خود هيچ ندارد و هر چه هست جلوه حقّ است. و به همين دليل است كه كلام او حجّت است و كلام ساير افراد حجّت نيست و احتياج به تفحّص و تأمّل و تثبّت و وثاقت دارد؛ كلام عارف كلام حقّ است و كلام حقّ، تثبّت و تحقيق برنمى‌دارد.¹

انحصار تربیت سالک در تحت اطاعت ولی کامل و بس

و ثمره بسيار بارز و ظاهر اين مسأله اين است كه: يك چنين فردى در دستورات و فرامينش هميشه اضمحلال و انعدام نفس امّاره را مدّ نظر قرار مى‌دهد، نه رشد و تقويت و قوّت او را. و اين مسأله مهم‌ترين و حياتى‌ترين مسأله تربيتى و تهذيب و تزكيه است. چه بسا خيلى از مدّعيان تهذيب و تزكيه، خودسرانه اقدام به دادن دستورات و برنامه‌هاى سلوكى و تربيتى مى‌كنند و از لابه‌لاى كتب‌و با استفاده از مسموعات و تجربيّات خود، اوراد و اذكار و برنامه‌هاى تربيتى و اجتماعى و خانوادگى و كسبى به شاگردان بى‌خبر از مطالب و قضايا، و حتّى به ساير افراد، به نوع فلّه‌اى و بى‌حساب مى‌دهند، و آنها را به‌جاى رشد و ترقّى در مهالك و خطرات گرفتار مى‌سازند، و به‌جاى اينكه جنبه و حيثيّت نفسانى آنها را مورد ضربه و تخريب قرار دهند موجب تقويت و ازدياد شوائب و آثار منفيّه نفس مى‌گردند.²

مسأله تكامل نفس و سير إلى الله صرفاً با انجام اوراد و اربعينيّات و قرائت ادعيه و اذكار ميسّر نمى‌شود، بلكه مراقبه و مجاهده و مخالفت‌با خواست‌ها و تمايلات نفس نقشى اساسى در اين حركت و تغيير و تحوّل دارد. و اگر انسان بخواهد سَرِ خود و بدون اشراف و تبعيّت از استاد كامل به انجام اين امور بپردازد، بيم آن مى‌رود كه در دام أبالسه و شِباك خطرناك قطّاع الطّريق و لُصوص و راهزنان راه گرفتار آيد، و نه تنها هيچ طَرْفى از انجام اين دستورات نبسته است، كه عمر خود را ضايع و سرمايه خود را باطل و خداى نكرده به طوفان حوادث‌ و قضاياى غير مترقّبه گرفتار شده و باعث هلاكت و بَوار خود و ديگران گردد.