این مجموعه که برگرفته از آثار و بیانات حضرت علامه آیت الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی -قدس الله سرهما - میباشد، به تبیین ابعاد باطنی و اهمّیت فریضۀ حج در اسلام میپردازد. اثر حاضر، حج را فراتر از مجموعهای از اعمال ظاهری نگریسته و آن را سفری روحانی برای تزکیۀ نفس، فعلیت بخشیدن به استعدادهای متعالی روح و وصول به مراتب عالیۀ عبودیّت معرّفی میکند. اثر حاضر، با نگاهی دقیق، به نقد دیدگاههای سطحی و صرفاً فقهی نسبت به حج و شرایط آن، بهویژه مفهوم استطاعت، پرداخته و بر لزوم درک عمیق فلسفۀ اعمال و مناسک حج تأکید میورزد. در این مقاله، بهتفصیل راجع به اهمّیت خلوص نیّت، حضور قلب و انقطاع از تعلّقات دنیوی در طول سفر حج بحث شده است و حکایات و روایات متعدّدی در باب تأثیر شگرف این فریضه بر روح و جان آدمی، بهویژه در صورت التزام به آداب باطنی آن، نقل گردیده است. همچنین، به ارتباط وثیق میان حج و مسئلۀ ولایت اهلبیت علیهم السّلام اشاره شده و اذعان گردیده که حقیقت اعمال حج و قبولی آن، در گرو پیوند با مقام ولایت و عرضه نمودن آن بر امام زمان علیه السّلام است. این اثر با شرح اسرار و معانی نهفته در هر یک از مناسک حج، از احرام و تلبیه و طواف و سعی گرفته تا وقوف در عرفات و مشعر و منا، رمیِ جمرات و قربانی، خواننده را به درک عمیقتری از این سفر الهی رهنمون میسازد. علاوه بر این، به اهمیت همراه بردن کودکان در سفر حج و تأثیرات معنوی آن بر نفوس پاک ایشان توجه ویژهای شده است. این مقاله در نهایت بر لزوم حفظ حالات روحانی کسبشده در حج پس از بازگشت به وطن تأکید کرده و راه کارهایی برای استمرار آن ارائه میدهد. و همچنین هدف اصلی از حج را این می داند که زائران بیتالله الحرام صرفا به انجام ظاهری مناسک بسنده نکرده و به درک حقیقت و باطن حج و بهرهمندی کامل از فیوضات این عبادت عظیم نیز اهتمام ویژه ای داشته باشند.
نور ملکوت حج
92آن شخصی که برای یک نفر کار میکند تا سر ماه حقوق بگیرد، طبعاً حقوقش هر روز به دستش داده نمیشود. هر روز کار میکند و از روز اول و دوم و... همینطور به انتظار روز سیام است و روز سیام برای او خیلی روز جالبی است و از روزهای ماه، همیشه به این روز سیام توجه دارد! خواب روز سیام را میبیند، فکر روز سیام را میکند، حرف و نقلش همه روز سیام است، نُقل زبانش روز سیام است، آرزویش روز سیام است، تماماً روز سیام! چرا؟ چون قبل از روز سیام حقوقش را نمیدهند! اگر حقوق هر روز را همان موقع میدادند، برای او دیگر روز سیام و روز بیستم فرق نمیکرد و همه یکی بود؛ ولی یک ماه این بیچاره را در انتظار نگه میدارند!
روز اول که کار میکند میگوید: امروز شب شد، به خانه برویم! دوباره فردا میآید و استارت میزند و پشت میز مینشیند و تا شب کار میکند؛ تماماً به امید اینکه فردا بیاید! دوباره به امید اینکه پسفردا بیاید و پسِ آن فردا و هفتۀ دیگر و ماه دیگر! تا میخواهد روز سیام برسد، کمکم اشتیاقش بالا میرود و قلبش شروع میکند به تاپ تاپ زدن! چون وعدۀ دیدار و موعد وصال و رسیدن به این زحماتِ یکماهه نزدیک میشود. همینطور نزدیک میشود و نزدیک میشود و دیگر روزهای آخر خواب ندارد و همهاش خواب میبیند دارد پولها را یکییکی میشمرد؛ بهبه به!
تماماً چیست؟ روز آینده! دارد به آینده فکر میکند. اما این قضیّه در اعمال و رفتار انسان معنا ندارد. اصلاً معنا ندارد به این فکر باشید که نمازی که میخوانید به حساب روز قیامتتان نوشته بشود! روز قیامت یعنی چه؟! اصلاً بر فرض روز قیامتی هم نباشد! بلکه نمازی که میخوانید، همین الآن یک اثری بر شما دارد و به روز قیامت ربطی ندارد! حال روز قیامت نباشد یا باشد، فرقی نمیکند.
منکه دیدار توأم امروز حاصل میشود *** وعدۀ فردای زاهد را چرا باور کنم؟!1 - جامع نسخ حافظ، مسعود فرزاد، ص 412:
منکه امروزم بهشت نقد حاصل میشود *** وعدۀ فردای زاهد را چرا باور کنم؟!
- جامع نسخ حافظ، مسعود فرزاد، ص 412:

