نور ملکوت حج

96

عدم صحبت بزرگان از نعمت‌های ظاهری و تمرکز بر خود پروردگار
من در این مدّتی که در خدمت بزرگان که بودم، یک بار در عمرم نشنیدم که در مجالسشان از نعمت‌ها و آثار ظاهریّۀ جمال و جلال الهی صحبت کنند! فقط صحبت از او بود، از خود او بود، از لطف او بود، از رحمت او بود، از بخشش او بود. از امید بود، نه از ترس! فقط از امید.
لطف الهی بکند کار خویش‌ *** نکته سربسته چه گویم، خموش¹
لطف الهی بکند کار خویش‌ *** نکته سربسته چه گویم، خموش²
فقط از امید بود، فقط از لطف بود. این مسائل نبود که در بهشت چیست؟ مسائل بهشت چیست؟ طبقات بهشت چیست؟ در هر طبقه چه مسائلی هست؟ چه آثاری هست؟ اینها اصلاً در صحبت‌ها و گفتار و ارتباطات و تصرّفات خودشان از آن مقام ذات، تنزّل نمی‌کردند!“³
اقسام سه‌گانۀ عبادت
”باید دانست که عبادت بر سه قسم ممکن است واقع شود:
اول: به‌جهت میل و طمع به بهشت؛
دوم: به‌جهت ترس از دوزخ؛
سوم: به‌جهت محبّت به خداوند، تقرّبًا إلیه و ابتغاءً لِوَجهِه؛ نه به‌جهت طمع و نه به‌جهت ترس. و سالکین إلی‌الله که مقصدشان وصول به ولایت و محض عبودیّت است حتماً باید عبادات بلکه تمام کارهای خود را به‌جهت سوم که عشق و محبّت به خداوند تعالیٰ است انجام دهند.
زیرا نهایت و غایت از دو قسم اول و دوم، یا رسیدن به راحتی و یا تخلّص و دوری از عذاب و ناراحتی است. و بنابراین مقصد و مقصود رسیدن به مُشتهای نفس است، و توجه به خداوند سبحانه برای حصول اشتهای نفسانی است. و در این‌صورت خداوند واسطه‌ای برای کامیابی و امیال نفسانی قرار گرفته است. و معلوم است که واسطه از جهت نفس وساطت، مقصود اصلی نیست، بلکه مقصودِ عَرَضی و تَبَعی است، و علیٰ‌هذا چنین عبادتی حقیقتاً برای خدا نیست، بلکه برای وصول به مُشتهیات نفسانی است، ولیکن حقّ عبادت که برای حقّ است حقّاً همان قسم سوم است، که طالبان ولایت بر آن وَتیره تمشّی دارند.
1. دیوان حافظ (قزوینی)، غزل 284:
  لطف الهی بکند کار خویش *** مژدۀ رحمت برساند سروش‌
  لطف خدا بیشتر از جرم ماست‌ *** نکته سربسته چه دانی، خموش
2. دیوان حافظ (قزوینی)، غزل 284:
  لطف الهی بکند کار خویش *** مژدۀ رحمت برساند سروش‌
  لطف خدا بیشتر از جرم ماست‌ *** نکته سربسته چه دانی، خموش
3. سایت مکتب وحی، سخنرانی، ابوحمزۀ ثمالی، سال 1432، جلسه 10. (آیةالله طهرانی)