این مجموعه که برگرفته از آثار و بیانات حضرت علامه آیت الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی و آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی -قدس الله سرهما - میباشد، به تبیین ابعاد باطنی و اهمّیت فریضۀ حج در اسلام میپردازد. اثر حاضر، حج را فراتر از مجموعهای از اعمال ظاهری نگریسته و آن را سفری روحانی برای تزکیۀ نفس، فعلیت بخشیدن به استعدادهای متعالی روح و وصول به مراتب عالیۀ عبودیّت معرّفی میکند. اثر حاضر، با نگاهی دقیق، به نقد دیدگاههای سطحی و صرفاً فقهی نسبت به حج و شرایط آن، بهویژه مفهوم استطاعت، پرداخته و بر لزوم درک عمیق فلسفۀ اعمال و مناسک حج تأکید میورزد. در این مقاله، بهتفصیل راجع به اهمّیت خلوص نیّت، حضور قلب و انقطاع از تعلّقات دنیوی در طول سفر حج بحث شده است و حکایات و روایات متعدّدی در باب تأثیر شگرف این فریضه بر روح و جان آدمی، بهویژه در صورت التزام به آداب باطنی آن، نقل گردیده است. همچنین، به ارتباط وثیق میان حج و مسئلۀ ولایت اهلبیت علیهم السّلام اشاره شده و اذعان گردیده که حقیقت اعمال حج و قبولی آن، در گرو پیوند با مقام ولایت و عرضه نمودن آن بر امام زمان علیه السّلام است. این اثر با شرح اسرار و معانی نهفته در هر یک از مناسک حج، از احرام و تلبیه و طواف و سعی گرفته تا وقوف در عرفات و مشعر و منا، رمیِ جمرات و قربانی، خواننده را به درک عمیقتری از این سفر الهی رهنمون میسازد. علاوه بر این، به اهمیت همراه بردن کودکان در سفر حج و تأثیرات معنوی آن بر نفوس پاک ایشان توجه ویژهای شده است. این مقاله در نهایت بر لزوم حفظ حالات روحانی کسبشده در حج پس از بازگشت به وطن تأکید کرده و راه کارهایی برای استمرار آن ارائه میدهد. و همچنین هدف اصلی از حج را این می داند که زائران بیتالله الحرام صرفا به انجام ظاهری مناسک بسنده نکرده و به درک حقیقت و باطن حج و بهرهمندی کامل از فیوضات این عبادت عظیم نیز اهتمام ویژه ای داشته باشند.
نور ملکوت حج
68أعاذنَا اللهُ تعالیٰ مِنَ الخَطایا و الزَّلّاتِ و الفُتیا بِغَیرِ التّفقُّهِ و المَعرفةِ و سدِّ أبوابِ المَعرفةِ و الخَیراتِ علَی العِبادِ و إیرادِهم فی الشُّبُهاتِ و الهَلَکاتِ و المُوبِقات.
ایراد شبهات و القای ترس در مردم برای نماز طواف نساء
حال بیاییم و ببینیم افرادی که موظّف به بیان مسائل شرعیّۀ حج و رفع اشکال از افعال و اعمال حجّاج و متعهّد به تصحیح مناسک حج میباشند چطور با ایراد شبهات و القای مُخوّفات نسبت به نمازهای حاجی و علیالخصوص نماز طواف نساء و حکم به بطلان نماز در صورت عدم رعایت صحیح تلفّظ کلمات چه بر سر آنها و حجّ آنها و نیّت پاک آنها در میآورند! و چگونه آنها را در تشویش و اضطراب و دلهره قرار میدهند! و چگونه حج را بر آنها فاسد میگردانند! و چگونه ترس از عواقب بطلان حج و بقاء در احرام و یا بقاء بر حرمت تماس و نکاح را بر وجود آنان مستولی مینمایند!
عدم تفاوت نماز طواف نساء با سایر نمازها
مگر نماز طواف نساء با نمازهای سایر اوقات و نماز صبح تفاوت دارد؟! و چرا در مورد سایر نمازها حکم به بطلان و أخذ نائب نمیکنید؟ و چگونه از ادلّۀ جواز و یا وجوب نائب در صورت عدم استطاعت بر اداء و إتیان عملی از اعمال حج، حکم به وجوب استنابه از صلاة طواف نساء را میکنید، درحالیکه تکلیف الهی بر آن فرد إتیان نماز به همان کیفیت موجودۀ بالفعل و قدرت بر ادای صلاة بهنحو عادی و متعارف اوست؟!1 و آنگاه شخص حاجی با هزار ترس و دلهره از بطلان نماز و ترتّب عواقب بطلان، یکسره خود را در خسران و بدبختی و بیچارگی احساس نموده برای دفع این محظور به هر وسیلهای متمسّک میگردد، و آن افراد هم که فرصت را غنیمت شمرده با أخذ مبالغ قابل توجه استنابه از نماز را به عهده میگیرند، و بازار داد و ستد و معاملات را حتی در عبادات و اعمال، رونق و صفا میبخشند!“23
- سایت مکتب وحی، سخنرانی، مبانی اسلام، احکام و اسرار حج، مجلس 2:
«نماز طواف نساء مثل نماز صبح میماند، اگر این نماز صبح را خدا قبول کند آن را هم قبول میکند؛ اگرنه، آن هم قبول نیست و هیچ تفاوتی ندارد. البته انسان باید نماز طوافش را خودش بخواند و خدا نگفته است که نیابت بده! این نیابت برای کسانی است که اصلاً نمیتوانند نماز بخوانند و من نمیدانم این نیابت را چهکسی درآورده و در دهان مردم انداخته و آنها را به مصائبی مبتلا کرده است!
... خدای متعال همین نماز را از ما قبول کرده و ما را به همین مسئله و کیفیت مکلّف کرده است. حاجی خودش طواف کرده و خودش هم باید نماز بخواند! دیگری یعنی چه؟ نیابت یعنی چه؟ منتها بهتر است که رفقا پیش افرادی که تجوید خوبی دارند و بهتر از مسائل اطلاع دارند، حمد و سورۀ خودشان را حتیالإمکان در همین مدت تصحیح کنند تا اینکه کمتر دچار شک و شبهه شوند. البته برای همۀ نمازها اینطور است و اختصاص به نماز طواف ندارد، برای نمازهای عادی هم همینطور است. بههرحال به هر کیفیتی و در هر مرتبهای از صحّت که باشند، نماز طواف اشکالی ندارد و حتی اگر کسی در همان موقع ناراحتی پیدا کرده است، میتواند نماز را نشسته بخواند و نیازی به ایستادن ندارد و احتیاط هم در اینجا نیست.» - اسرار ملکوت، ج 1، ص 156. (آیةالله طهرانی)
- سایت مکتب وحی، دروس، اصول، جلسه 254:
«اگر شما روایات حج را نگاه کنید، میبینید بنای شارع در اغلب مسائل حج بر رخصت و تسهیل امر است؛ چرا؟ چون همینکه شارع بخواهد روی یک مسئلۀ مهم دست بگذارد، حجّ همه خراب میشود! همه در شک و وسوسه فرو میروند و میگویند: ”ای وای حجّ من خراب شد! ای وای زنم بر من حرام شد و...!“ اما ما میبینیم بنای شارع در این زمینه اصلاً بر ترخیص است.
این مسله از روح شرع حکایت میکند؛ شارع میگوید: همینقدر یک کاری بکن و برو، بقیهاش را ما درست میکنیم! تو به حج بیا، حال اگر آنجا یک پا زدی و یک سوسک و حشره را هم کشتی یا فلان کردی، آخرش یک چارک خرما به فقیر کفّاره بده، از هر کاری که کردهای [بریءالذّمه میشوی]؛ البتّه خب بعضی جاها که تعمّد باشد، مسائلش فرق میکند.
اما الآن میبینیم که با بیان این مسائل چقدر زحمت و گرفتاری مردم دارد زیاد میشود و چقدر در تشویش و اضطراب و دلهره و خوف قرار میگیرند! همۀ اینها برای این است که الآن به آن چیزی که شارع گفته است عمل نمیشود و یک فقه دیگری دارد مطرح میشود.»
- سایت مکتب وحی، سخنرانی، مبانی اسلام، احکام و اسرار حج، مجلس 2:

