اهمیت رفیق سلوکی و معیار انتخاب آن

‌ 

بسم الله الرّحمن الرّحيم‌

الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین

و لعنَةُ اللهِ على أعدائهِم اجمعین‌

اهمّیت رفیق طریق و یار موافق در سیر و سلوک الی الله

مطلب بسیار مهم دیگر که سالک باید اهتمام بلیغ نسبت به آن داشته باشد، مسألۀ رفیق طریق و شریک راه و یار موافق است که همۀ اولیای الهی و اهل تربیت و معرفت نسبت به آن اهتمام و تأکید داشته اند.

رفیق طریق در سیر و سلوک برای سالک از نان شب واجب تر و از هر چیز لازم تر است؛ و این نه به جهت انس و الفت و رفع دلتنگی و نشاط است، بلکه به جهت دستگیری و ارائۀ طریق در مسائل شبهه ناک و ابهام آمیز است. رفیق آن است که پیوسته به مسائل دوست و صدیق خویش بنگرد و موارد شبهه آمیز را به او متذکّر شود و او را به راه راست هدایت کند و بر طریق صحیح دلالت نماید؛ چنانچه بعضی از حکماء چنین فرموده است:

صَدیقُک مَن صَدَقَک لا من صَدَّقَک؛

«رفیق و دوست مناسب آن کس است که راست را به تو بنمایاند و حق را به تو بشناساند؛ (نه کسی که پیوسته تو را تأیید کند و عمل ناپسند تو را نادیده انگارد تا مبادا آزرده خاطر نشوی و رشتۀ محبّت و دوستی‌ات را با او قطع نکنی، این رفیق خائن است نه رفیق.)»¹

سالک باید ارتباط خود را با افراد غیر، منحصر در مسائل ضروری و روزمرّه و متعارف قرار دهد؛ و با رفیق طریق، یعنی آن فردی که همراه با او به موازین سلوک عمل می نماید و به مبانی معرفت پایبند می باشد و او را پیوسته به سوی آخرت و تحصیل رضای الهی سوق می دهد و نشستن با او روح و نفس او را آرام و منبسط و با نشاط می سازد و از دنیا و زخارف دنیا برحذر می دارد و طمع او را نسبت به مادّیات و امور اعتباری و وادی توهّمات و تخیّلات از بین می برد، حشر و نشر داشته باشد و با او انس و الفت برقرار نماید و اسرار خود را با او در میان نهد و از روح و نفس او برای سیر و حرکت خود مدد گیرد.