
اهمیت عید قربان و اسرار قربانی در اسلام
معنای حقیقی عید و اعمال عید قربان
عید در نگاه معارف اسلامی تنها یک جشن ظاهری نیست، بلکه روزی است که انسان به سبب طهارت و تحول روحی به قرب الهی نزدیکتر میشود. در این نوشتار که برگرفته از آثار حضرت علامه آیتالله سید محمدحسین حسینی طهرانی و حضرت آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است، معنای حقیقی عید و فلسفۀ عید قربان تبیین شده است. عید قربان یادآور حقیقت فداکاری حضرت ابراهیم علیهالسلام و آمادگی انسان برای قربانی کردن تعلقات در راه خداوند است. در این مسیر، حجگزاران با ترک وابستگیهای دنیوی و حرکت به سوی بیتالله الحرام، حقیقت بندگی و توحید را تجربه میکنند. در ادامه، اسرار قربانی بهعنوان نمادی از فدا کردن نفس و تقرب به پروردگار بیان میشود و همچنین اعمال مهم شب و روز عید قربان مانند احیای شب عید، زیارت سیدالشهداء علیهالسلام، نماز عید و قربانی مورد بررسی قرار میگیرد.
اهمیت عید قربان و اسرار قربانی در اسلام
5و نهتنها خودِ حجّاج، بلکه جمیع مسلمین در سراسر بِقاع1 عالَم بدین موهبت عظمایى که نصیب برادرانشان در آن مواقف کریمه شده است، عید بگیرند. و بهدنبال اعمالى که در ذیالقعدة و ده روز از ذیالحجّة بهجاى آوردهاند، قربانى کنند، و نماز عید بخوانند، و براى جماعت با امام، پاى برهنه به صحرا روند.2
اعمال شب عید قربان
عبادت و احیاء
شب عید قربان یکی از چهار شبی است که امیرالمؤمنین دوست داشتند خود را برای عبادت آن شبها فارغ کنند.
از امام صادق علیهالسّلام روایت شده که از پدرانش علیهمالسّلام نقل نموده است:
امام على علیهالسّلام دوست داشت چهار شب در سال خود را فارغ نماید: شب اول رجب، شب نیمۀ شعبان، شب عید فطر و شب عید قربان.3
زیارت سیدالشهداء علیهالسّلام
و همچنین در این شب زیارت سیدالشهداء مستحب میباشد، چنانکه در روایتی از امام صادق علیهالسّلام چنین آمده است: «کسى که امام حسین علیهالسّلام را در یکى از سه شب زیارت کند، خداوند گناهان گذشته و آیندۀ او را مىآمرزد.» راوى پرسید کدام شبها؟ فرمودند: «شب عید فطر و شب عید قربان و شب نیمۀ شعبان.»4
اعمال روز عید قربان
نماز عید
رفقا روز عید قربان نماز عید را بخوانند، حالا یا به جماعت یا فرادىٰ، یا چند نفرى در منزل؛ دیگر آن بسته به میل خودشان است. توجه داشته باشند اثرات نماز عید قربان اگر بیش از روز عید فطر نباشد، کمتر نیست! اولیاء الهى و عرفاء روى نماز عید قربان بسیار بسیار توجه داشتند.5
مقدمات نماز عید
در ابتداى روز به نیت پاک نمودن قلب از اشتغال به غیرِ خدا غسل کن. آنگاه «اللَه اکبر»ى واقعى گفته و با این تکبیر، تمام موجودات، جز شکوه و بزرگىِ او را کوچک شمار. و به نیت پوشش و آرایش با لباس تقوى و اخلاق نیکو، تمیزترین لباسهاى خود را پوشیده و در این هنگام دعای روز عید قربان را بخوان، آنگاه بهطرف مصلیٰ حرکت کرده وقتى که به مصلیٰ رسیده و در جاى نمازت نشستى، دعای قبل از نماز عید قربان را بخوان:
- بِقاع: جمعِ «بقعه» و بهمعنای محل و قسمتی از زمین.
- امام شناسی، ج 9، ص 201.
- فضائل الاشهر الثلاثة، ص 46، الإقبال بالأعمال (ط ـ الحدیثة)، ج2، ص 189.
- کامل الزیارات، ص 791.
- شرح حدیث عنوان بصری، جلسۀ 213.
