مكان و منزلت امام جعفر صادق عليه السلام در مكتب جعفري
مكان و منزلت امام جعفر صادق عليه السلام در مكتب جعفري
5و بر همین اساس است که برخی گفته‌اند: علت تمذهب شیعه به مذهب جعفری و تسمیۀ آن بدین اسم از همین مناسبت می‌باشد که آن‌حضرت در زمان طولانی توانسته‌اند روایات بسیاری را بیان کنند و لهذا مذهب به اسم جَعْفَری مسمّی گردیده است.
با تأمّل به دست می‌آید که: این وجه نباید درست بوده باشد. نفس کثرت روایات، مذهب را اختصاص نمی‌دهد. از حضرت امام محمد باقر علیه‌السلام هم روایات بسیار است و بناءً علیه، مذهب شیعه را مذهب باقری نگفته‌اند. برخی گفته‌اند: پایه‌گذاری مذهب امامیۀ اثناعشریه چون در عصر آن حضرت قوام یافت، و متکلّمین دربارۀ ولایت و امامت دوازده امام معصوم در آن ایام به ظهور آمدند و قواعد و اُسُس ولایت را استحکام بخشیدند، بدین جهت است که مذهب به جعفری موسوم گشت.
این سخن همچنین نادرست است. چرا که اصول ولایت طبق روایات در هر زمانی مذکور، و در روایات مشروح بوده است. و بیان و تفصیل بیشتری در ایام آن‌حضرت موجب تسمیۀ تشیع به مذهب جعفری نمی‌گردد.
توضیح این مطلب آن که: مذهب اسم مکان و به معنی محل رفتن است. عرب می‌گوید:
الْمَذْهَبُ إلَی الْمَاءِ وَ إلَی الْکلاءِ «راه به سوی آب و گیاه» الْمَذْهَبُ إلَی شَرِیعَةِ الشَّطِّ «راه به سوی آبشخوار رودخانه». و چون راه به سوی وصول به دین اسلام دارای طرق متفاوتی گردید، و هر کدام از علمای عامّه برای خود راهی را به سوی دین جستند همچون مذهب حَنَفی، و مذهب مالِکی، و مذهب حَنْبَلی، و مذهب شافِعی، راهی را که امام صادق علیه‌السلام به سوی آن دین قویم اختیار نمودند، به نام مذهب جعفری گردید.
در زمان رسول اکرم صلّی‌اللَه‌علیه‌وآله‌وسلّم، دین دارای مذاهب مختلفه‌ای نبود. همگی از راه خود رسول اللَه می‌رفتند و از وی تبعیت می‌نمودند و به ظاهر احکام اکتفا می‌کردند. دسته‌ای خاصّ به نام شیعه بودند که از راه و روش مولی الموحّدین امیرالمؤمنین علیه‌السلام طبق دستور رسول خدا حرکت داشتند. اینان واقف به روح ولایت و سِرِّ نبوّت بودند، و علاوه بر احکام ظاهریۀ اسلام از حقایق و اسرار آن و از رموز و معانی آن مطّلع گردیده بودند. و اینان عامل به سنَّت بودند که رسول خدا طبق گفتارش پیروی و تبعیت از امیرالمؤمنین علیه‌السلام را واجب نموده و او را وصی و خلیفه خود فرموده بود.