تحلیل معنای خیر و شر به بیانی روان و شیوا

اگر بنا بشود پیمبرى براى خود مزد بخواهد آن حرّیت و آزادى در تبلیغ از دست می رود، و خواه ناخواه جرأت تبلیغ شدید در مقابل أفرادى را که از آنها مزد گرفته ندارد؛ چون شرم و حیائى در شخص مورد إحسان پیدا مى‌شود که او را در مقابل إحسان کننده پست و زبون می کند و از قاطعیت تبلیغ ساقط مى‌نماید.

نوح پیغمبر به امّت خود می گوید: فَإِن تَوَلَّيتُمْ فَمَا سَأَلْتُكم مِن أجْرٍ . ¹ در اینصورت هر که خواهد دعوت را مى‌پذیرد و هر که خواهد نمى‌پذیرد، و پیغمبر در مقابل أفراد متمرّد شرم و حیائى ندارد و خود را رهین منّت آنان نمى‌بیند و جدّاً آنها را مورد مؤاخذه و عتاب قرار مى‌دهد.حضرت رسول أکرم محمّد بن عبد اللَه صلّى  اللَه علیه وآله وسلّم نیز از این حکم کلّى استثناء نشده‌اند و از مردم هیچ تقاضاى مزدى ننموده‌اند. در سوره أنعام که مکالمه آن حضرت را با قوم خود بیان مى‌فرماید، خداوند به آن حضرت امر میکند که: قُل لَآأَسَلُكمْ عَلَيهِ أَجْرًا إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكرَى‌ لِلْعلَمِينَ . ² ‌پیغامبر عظیم الشّأن نیامده تا آنکه بارى بر گُردۀ مردم بگذارد و در مقابل دعوى نبوّت، آنها را به تعب بیندازد و حاصل کار و دسترنج آنها را ببرد و از کار و کسب آنان به نفع خود استفاده کند؛ قُلْ مَآ أَسَلُكمْ عَلَيهِ مِنْ أَجْرٍ وَ مَآ أَنَا مِنَ الْمُتَكلِّفِينَ. ³ «بگو من از شما مزدى نمى‌خواهم و شما را به سختى و رنج نمى‌افکنم، و من از نزد خود چیزى نمى‌آورم و سخنى نمى‌گویم.»

در دو جاى قرآن یکى در سورۀ طور، و دیگر در سورۀ قلم که خداوند مشرکین و متمرّدین را مورد مؤاخذه و خطاب قرار می دهد و شدیداً آنها را در عدم پذیرش دعوت حضرت رسول عتاب می کند مى‌فرماید: أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُون‌. ⁴ « (چرا این مردم متمرّد از پذیرش دعوت تو سر باز مى‌زنند) مگر تو از آنها مزدى درخواست کردى که آنان شانۀ خود را در أداء آن غرامت، سنگین ببینند؟»