مهر درخشان: بررسی شخصیت علمی و عرفانی ایت اللَه سید محمد محسن حسینی طهرانی

سیدالشهداء ببریم. ¹ عارف روح و سرّش با امام حسين عليهالسّلام وحدت دارد، گريه او بر امام حسين عليهالسّلام گريه عشق است نه گريه ماتم؛ او معشوق خود را در بالاترين و عالىترين مرتبه جمال و بهاء و نور و عشق مىبيند و خواهى نخواهى سرشك از ديدگانش سرازير مىشود و با اين اشك و آه خود را به حريم محبوب وارد مىنمايد و روح خود را به روح و نفس معشوق پيوند مىزند، ياد محبوب او را منقلب مىكند؛ او نيازى به روضه و ذكر مصيبت ندارد، ذكر سيّدالشّهداء يكمرتبه او را پرواز مىدهد و به طيران مىآورد و تا ابديّت به پيش مىبرد و تا بيكران همراه با خود آن حضرت در رياض عالم قدس به سير و تفرّج و التذاذ از جذبات و جلوات احديّت كه بر آن حضرت مىتابد درخواهد آورد. و 

تبیین عقلانی کیفیت انعقاد مجالس اهل بیت و آداب آن

حضرت آیة اللَه حسینی طهرانی ـ قدس سره ـ صرف شادمانی در اعیاد و سوگواری در وَفَیات را بدون شناخت مبانی و دریافت پیام مکتب اهل‌بیت، بی‌نتیجه به‌شمار می‌آوردند. هدف اصلی از انعقاد مجالس اهل‌بیت را تحوّل در نگرش و خروج از تخیّلات به‌سوی عقلانیت، و وصول به مبانی مکتب اهل‌بیت دانسته، بر آن تأکید می‌کردند و پای می‌فشردند.⁴

می فرمودند: در مجالس و مناسبات، باید إحياء ذكر مكتب (تشیع) گردد و مبانی و آموزه‌های این مدرسه برای افراد تفسیر و تبیین شود؛ و صرفاً به اشعار و مدیحه‌سرایی در موالید و نوحه خوانی و سینه‌زنی در مصائب، اکتفا نشود. زیرا در این صورت قوّۀ متخیّله و واهمه تقویت می‌یابد و قوّۀ عاقله به‌دست نسیان و غفلت سپرده می‌شود؛ و این درست نقطۀ مقابل تعلیمات مدرسۀ اهل‌بیت است.⁵

می فرمودند: شعار عزاداری و مصیبت سیّدالشّهداء نباید شعاری باشد که صرفاً احساسات را تحریک کند، بلکه باید شعاری باشد که مکتب امام حسین را نشان دهد. ⁶

در خصوص مجالس سیدالشهداء تأکید داشتند که صرفا به ذکر مصائب توجه نشود و باید انسان خودش را در همان فضا و موقعیت عاشورا قرار دهد و موضع خویش را با امام خویش ملاحظه کند.⁷ در صدد باشد که حالت حضور خویش در کنار امام علیه‌السلام را تصور کند که اگر این حالت پیدا شود، خودبه‌خود اشک سرازیر می‌شود. در هنگام ذکر وقایع عاشورا، خود را در متن واقعه قرار دهد و همان جریان را در وجود خویش ایجاد کند.⁸

به اعتقاد ایشان دیدن امام منحصراً در چهرۀ مصیبت، ناشی از عدم معرفت به مقام امامت است. سخت مخالف بودند که مجالس اهل‌بیت صرفاً برای تهییج احساسات و هرچه بیشتر پررونق‌نمودن مجالس باشد و این‌گونه مجالس را شبیه به برنامه‌های تئاتر و هنرپیشه‌گری قلمداد می‌کردند. می‌فرمودند که فریادهای تصنعی، روحانیت مجلس را می‌گیرد و آن را تبدیل به یک تظاهر می‌کند⁹و بر این باور بودند که سیدالشهداء را شخصیتی مقهور و مظلوم به‌حساب آوردن به نحوی که که با او با قساوت برخورد شده است، توجه به یک جنبۀ سطحی ولایت است.¹⁰ حتی نسبت به مدعیان روشنفکری هم که امام را فقط در چهرۀ مبارزه با ظلم می‌بینند، ایراد جدی و اساسی می‌گرفتند که ولایت را منحصر در این خصوصیت کرده‌اند.¹¹

در عین حال به شرایط و آداب انعقاد مجالس، اشاره داشتند و خود نیز در مجالس منعقده در منزل خویش، به این آداب ملتزم و پایبند بودند، به‌طوری که هر کس وارد این نوع مجالس می‌شد و از تفاوت آن