مهر درخشان: بررسی شخصیت علمی و عرفانی ایت اللَه سید محمد محسن حسینی طهرانی

حضرت فاطمۀ معصومه سلام اللَه علیها مراجعت نموده، به تدریس خارج فقه و اصول و فلسفه و حکمت همت گماشتند و شروع به تألیف دورۀ «علوم و مبانی اسلام و تشیع» نمودند و فقط خدا می‌داند چه اهتمام و سعی بلیغی در این راه مصروف داشتند. 

وفات

سرانجام نفس قُدسىِ آن عارف واصل و حکیم وارسته به نداى ارْجِعِي لبّيك گفته، سرمست از باده «وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً» شاهد وصل را در آغوش كشيد و به رياض قدس «فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِر»ٍ پرواز نمود. قلبى كه يك عمر براى اعتلاى كلمه توحيد و تبيين مقام ولايت كلّيّه الهيّه و دفاع از حريم تشيّع و مبانى اصيل فرهنگ اسلامى مىطپيد، در روز پنجشنبه 26 شعبان 1440 هجری قمری در عتبۀ مقدّسه حضرت ثامن الائمّه علىّ بن موسى الرّضا عليه آلافُ التّحيّة و الثّناء از حركت باز ايستاد و در رواق دارالحجة حرم شریف رضوی مدفون گشت. رحمة اللَه علیه رحمةً واسعةً.

گوشه ای از شخصیت عرفانی و علمی 

حضرت آیة اللَه حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی ـ قدّس اللَه سرّه ـ از همان ابتدای نشو و نمای خود، تحت تعلیم و تربیت والد خویش، عارف کامل و سالک واصل، انسان العين و عين الانسان، سيّد الفقهاء الربّانيّين و سند الأولياء الإلهيّين علامه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدس اللَه نفسه الزکیة ـ قرار داشتند و از مشکاة انور معارف اصیل تشیع از نفس قدسی آن یگانۀ عرفان و ایقان اقتناص می‌نمودند.

در خصوص مکتب عرفانی پدر خویش، علامه طهرانی قدّس اللَه سرّه، چنین مرقوم می‌دارند: «در مكتب علامه طهرانى، عرفان براساس برهان و يقين است و اين دو، شرط اساسى صحّت طريق و استقامت مسير سالك هستند. ايشان هميشه سعى داشت صحّت طريق استاد خود، حضرت حدّاد را با موازين عقل و شرع به اثبات برساند. از دعاوى توخالى و مبرّى از علم و برهان صوفيانه، سخت در گريز بود.

عرفان علامه طهرانى با وسعتى به پهناى نفوس بشريت، عالم و جاهل، مسلمان و غير مسلمان، حكيم و فقيه، طبيب و كاسب، همه و همه را در خود هضم نموده و ملزم به پذيرش مىساخت. در مكتب ايشان ”هرچه ديدى دم مزن، عيش ما بر هم مزن“، ”بنده چه دعوى كند، حكم خداوند راست“، ”شرط، تسليم است نى راه دراز“، دم‌فروبستن و سر در پيش افكندن و بر حكم خلاف صحّه‌گذاردن، و خرده‌نگرفتن و كار زشت و عمل حرام را توجيه‌كردن، و عمل فرد عادى را همچون فعل رسولاللَه و ائمّه اطهار عليهمالسلام تنزّل از مرتبه عصمت ذاتى دانستن، و موجب اغواء و اضلال خلقِ حَيارى شدن، نبود!»

باری ایشان در تحت تربیت آن عارف ربانی و از رهگذر ارشادات آن رادمرد عرصه توحید و قلۀ عرفان مراحل مختلف سلوک را طی می‌کردند و در طریق تهذیب نفس و تصفیه باطن گام برمی‌داشتند و از اسرار و رموز معرفت و حقایق و رقایق عالم توحید و کشف معانی غامضه عالم تجرد و فناء بهره ها می‌بردند و به توصیه های علامه والدشان به دیدۀ تأمل و تدقیق می‌نگریستند و حقایق و رموز سلوک را از لابلای کلمات آن بزرگمرد استخراج می‌کردند و بارها می‌شد که در کشف رموز عالم وحدت با آن استاد بی‌بدیل به بحث و گفتگو می نشستند و چه بسا خود علامه طهرانی این فرزند مستعد برای دریافت حقایق عالم وحدت را به بحث و گفتگو می‌خواندند و ساعتها آن اشراقات را در قالب بحث تبیین می نمودند.² تا در نهایت به اعلی ذروۀ ادراک حقایق توحیدی و رقایق عرفانی که جز به طریق شهود قلبی و اتصال سرّ به مبدأ اعلی حاصل نمی شود واصل شدند.

در اینجا باید گفت که: ما را نشايد که با طرح مسائلى چند و عباراتى كه نه از سر صدق و صفاى ضمير و خلوص نفس، كه از تدبّر و تحقيق و برشمردن اوراقى چند و نقل مطالبى آميخته با صحيح و سقيم