ضرورت مطالعه مثنوی معنوی2

بنابراين بايد بسيار دقّت نمود كه مقصود و منظور مكاتب مختلفۀ دنيا در دعوت به سمت معنويّت و باطنِ انسان و عالم ماوراءِ طبيعت، چه نوع مقصد و غايتى است، و چه هدفى را در پشت اين مفهوم زيبا و كلام دل ‌نشين دنبال مى‌كنند؟ آيا صرف دستيابى به چنين امورى فضيلتى براى انسان محسوب مى‌شود؟ فضيلتى كه اعتبار ارزش و جذّابيت آن فقط تا هنگام مرگ براى انسان باقى مى‌ماند، و با خروج روح از بدن، تمامى آنان به دست فناء و نابودى و بوته نسيان سپرده مى‌شود.¹

اكتفاى عموم مردم از لذّات معنوى فقط در دايره حواس مادی و برزخى‌

نكته قابل دقّت اينجاست كه نفس بشر به نحو عموم، به‌واسطه تعلّق به عالم طبع و ابتعاد از عوالم معنا، هم‌چنان‌كه لذّات و مشتهياتِ نفسانى را در تحصيل مادّيات و امور دنيوى، اعمّ از مأكولات و مشروبات و ألبسه و مساكن و مراكب و رياسات و سايرِ اينها مى‌داند و براى وصول به آن از هيچ كوششى فروگذار نمى‌كند، همين‌طور وصول به لذّات معنوى را در دايره حواسّ صورى و برزخى و امور غير عادى مشاهده مى‌كند. من‌ باب مثال اگر مشاهده كنند فردى مارى را با افسون به دست گيرد، همه به دور او جمع مى‌شوند؛ وليكن چنانچه فردى به مقدار ده دقيقه بخواهد حقيقتى از حقايق عالم وجود و توحيد را بيان كند، چند نفر بيشتر به او توجّه نمى‌كنند و همه از دورِ او پراكنده مى‌شوند.

اين مثال كمترين و كوچك‌ترين نمونه‌اى است از امورِ غيرمتعارف، تا چه رسد به مسائل و حوادث بالاتر و چشمگيرتر از إخبار امور خفيّه و تصرّفات در امور مادّى و طىّ‌الأرض، كه تمامى اين امور به حواسّ برزخى و مثالى انسان بازگشت مى‌نمايند؛ و بين اينها و عوالمِ عرفان و توحيد و كشف حجاب ‌هاى نفسانى از زمين تا آسمان فاصله است.

و لذا مشاهده مى‌شود كه اين دسته از افراد در ميان مردم از وجاهت و ارزش خاصّى برخوردارند و اطراف آنان را از توده‌هاى مختلف مردم، چه عامّى و چه تحصيل كردگانشان، بيشتر از اهل توحيد و معرفت دربرگرفته‌اند، و حضور صحبت آنان براى عوام از جذّابيت بيشترى برخوردار است.