مراتب روزه از دیدگاه مکتب عرفان

بیان خصوصیات روزه خاص الخاص

امّا یك مرتبه‌ای هست بالاتر از این روزه خاص، كه بالاجمال میگویم ولیكن باید از خداوند توفیق رسیدن به آن مراحل را طلب کرد. آن مرحله‌ بالاتر را می‌گویند: روزه خاصّ‌الخاصّ. و  آن روزه‌ای است كه حتّی خطور لغوی هم برای انسان پیدا نشود، نه اینكه پیدا بشود و بعد انسان آن را دفع كند. حضرت عیسی علی نَبینا و آله و علَیه‌السَّلام داشتند با حواریون از كنار یك خرابه‌ای می‌گذشتند، بعلت دودی که در آن خرابه بود آنها سرفه كردند، و دود استنشاق آنها را مختل كرده بود. حضرت عیسی به آنها فرمود: ای حواریون! حضرت موسی در شریعتش دستور داد از زنا پرهیز كنید، امّا من به شما می‌گویم خیال زنا را هم در ذهن نیاورید ؛ چون خیال این عمل زشت مانند نیران و آتشی است كه در كناری برافروخته بشود، گرچه سوزندگی او موجب نمی‌شود كه انسان آتش بگیرد ولی دودی كه از او متصاعد است انسان را متأثّر می‌كند.

تاثیر سوء خیالات و تصورات ذهنی خلاف بر نفس و قلب سالک

یك سالك آن لطافتی را كه به واسطه عبادت به دست آورده است با یك خیال گناه از دست خواهد داد، آن نورانیتی را كه در خود می‌بیند، آن نورانیت را اگر می‌خواهد حفظ كند باید خطور گناه هم نداشته باشد الذين اتقوا إذا مسهم طائف من الشيطان تذكروا ( اعراف آیه  ٢٠) «وقتی كه شیطان می‌خواهد بیاید متذكّر می‌شوند.» این شیطان می‌آید و دائما اطراف انسان دور می‌زند تا از یك راهی وارد بشود. مثل وقتی كه اسپرم می‌خواهد وارد اوول بشود بعضی از مقاطع پوستی این اوول - كه مؤنّث هست - جدارش نازك‌تر از بعضی از قسمت‌های دیگر است، این اسپرم‌ها می‌آیند و هی خودشان را به این پوسته می‌زنند، هی نوك می‌زنند تا اینكه یك منفذی پیدا بكنند برای ورود در اوول تا اینكه انعقاد نطفه بشود. دائما  دور این تخمك می‌گردند تا اینكه آن راه و آن خصوصیت را پیدا بكنند. عجیب است واقعاً خداوند متعال چه شعوری داده است به اینها ، آن وقت ما مسائل را جدی نمیگیریم ، آنها می‌گردند و می‌گردند تا اینکه یكی از آنها موفّق می‌شود به همان مقطع نازكتر برسد و از آنجا داخل ‌شود. به محض اینكه وارد شد فعل و انفعالات دیگر انجام می‌شود و در آنجا تركیب حاصل می‌شود و مسائل دیگر پیش می‌آید.