ملاک و میزان در ثبوت هلال اول ماه و عدم کفایت رویت ماه با چشم مسلح

بنابراین اگر ما از تلسکوپ یا دوربین‌های بسیار قوی ـ البته یک وقت دوربین، دوربین عادی است، یعنی دوربین در حدّی است که فقط غبار را کنار بزند، آن اشکال ندارد ـ یعنی آن تلسکوپی که بر نور شمس غلبه کند ـ که در همین قضیه اتّفاق افتاده است ـ یعنی تلسکوپ آن‌چنان قوی باشد که تصویر را آن‌قدر نزدیک کند که انسان حتی با وجود در تحت الشعاع بودن هلال ـ که اصلاً نور خورشید مانع است شما هلال را ببینید ـ آن را ببیند، این دیدن اصلاً قبول نیست و فایده ندارد، بلکه روز قبل حساب می‌شود و روز بعد حساب نمی‌شود.

عدم اطلاق دلیل رؤیت بر هر رؤیتی

بنابراین اینکه ما بگوییم: «به صرف دیدن، حالا به هر کیفیّتی، دیدن در اینجا صدق می‌کند.» نخیر، «به هر کیفیّت» غلط است؛ چون انسان در بعضی از موارد می‌بیند ولی قطعاً غلط است و باید دیدنی باشد که دیدنِ عادی است، یعنی همان‌طوری که زعمای ما، پیغمبر و ائمه در زمان خودشان آن‌طور ماه را می‌دیدند و بر حساب آن به اعمالشان ترتیب اثر می‌دادند، روز اوّل می‌گرفتند، روز نوزدهم می‌گرفتند، روز بیست و سوم می‌گرفتند، و همه هم می‌دیدند. پس ما هم وظیفه داریم به همین کیفیّت عمل کنیم ـ نه اینکه حالا چون دستگاه‌های دیگر جدیدی آمده است، انسان بخواهد تغییر بدهد ـ چون شب همان شب است، و روز همان روز است و تغییری نکرده است و ملاک همین است.

تأثیر اکتشافات و فناوری‌ها در بعضی موضوعات شرعی

البته یک مطلب هست و آن اینکه: بله، ما در بعضی از موارد مشاهده می‌کنیم که حکم در زمان رسول خدا و در زمان ائمّه به یک کیفیّت بود، و الآن با وجود بعضی از اکتشافات و بعضی از دستاوردها و فناوری‌ها و امثال ذلک، تغییر می‌کند؛ و آن جایی است که بر خود آن موضوع فی حدّ نفسه، حکم خاص بار نمی‌شود، بلکه چون آن موضوع در تحت شرایط خاص قرار می‌گیرد، حکم آن شرایط را پیدا می‌کند؛ و الآن چون شرایط موضوع تغییر پیدا کرده است، حکم آن بر طبق اختلاف شرایط، شرایط جدیدی پیدا می‌کند.