مرتب سازی:
اسباب شهادت امام رضا علیه السلام
5در تمام این مباحثات و مجادلات هیچ خصم علمی و طرف مقابل صاحب دانشی و فنّی از یهود و نصاری و مجوس و صابئین و بَرَاهَمَه و مُلْحدین و دَهْرِیین، و نه خصمی از فرق مسلمین مخالفین با او بحث نكرد مگر آنكه حضرت حَجَّت او را قطع نمود، و با برهان و دلیل او را ملزم مینمود و مردم میگفتند: وَاللَه إنَّهُ أوْلَی بِالْخِلَافَةِ مِنَ الْمَأمُون . «سوگند به خداوند كه او برای خلافت از مأمون سزاوارتر میباشد.»
جاسوسان و متصدّیانِ گزارش اخبار، این خبرها را برای مأمون میبردند، و بدین جهت غیظش زیادتر میشد، و حَسَدش شدت مییافت.
وَ كَانَ الرِّضَا علیهالسّلام لَایحَابِی الْمَأمُونَ مِنْ حَقٍّ وَ کانَ یجِیبُهُ بِمَا یکرَهُ فِی أکثَرِ أحْوَالِهِ فَیغِیظُهُ ذَلِک، وَ یحْقِدُهُ عَلَیهِ، وَ لَایظْهِرُهُ لَهُ.
فَلَمَّا أعْیتْهُ الْحِیلَةُ فِی أمْرِهِ اغْتَالَهُ فَقَتَلَهُ بِالسُّمِّ. 1
«و عادت امام رضا علیهالسّلام این بود که از بیان حقّ در برابر مأمون باك نداشت، و در بسیاری از حالات مأمون، به او جوابهائی میداد كه برای وی ناپسند میآمد. اینها موجب غیظ و خشم مأمون میشد، و در دل حِقد و كینه میبست، ولیكن بر امام رضا ظاهر نمیكرد.
چون تدبیر و حیله در امر امام رضا برای مأمون ایجاد خستگی و سختی نمود، با مرگ پنهانی و غِیلَةً او را با خورانیدن سمّ بكشت.»2
- «عیون أخبار الرّضا» ج ٢ ص ٢٣٩ و «بحارالانوار» ج ٤٩، ص ٢٩٠. و از غرائبی كه میتوان از كرامات حضرت امام رضا ٧ به شمار آورد این است كه این سطوری كه اینك در علّت شهادت آن امام مظلوم ترقیم افتاد یك ساعت از آفتاب برآمدۀ صبح روز پنجشنبه سیام شهر صفرالحرام سنۀ یك هزار و چهارصد و چهارده هجریۀ قمریه یعنی روز شهادت آن حضرت است. و در تمام این قسمت از دورۀ امام شناسی كه تا به حال به شانزده جلد بالغ گردیده است اینك اوَّلین لحظهای است كه از شهادت آن امام غریب سخن به میان آمده است، و با آنكه قبلاً هم ارادۀ بیان چنین مطلبی در اینجا نبود، و همان طور كه ملاحظه میفرمائید این كلام شاهدی برای طرز رفتار منصور دوانیقی با حضرت امام جعفر صادق علیه السلام به میان آمده است، و بدواً به عنوان شاهد ذكر شده است، امَّا روح قدسی و نفس ملكوتی آن امام همام كه زنده و مردهاش یكسان است بر خامۀ فقیر حقیر جاری ساخته است؛ سَلَام اللَه و سلام ملائكته المقرّبین علیه و عَلَی آبائه و أبنائه أجمعین.
- امام شناسی، ج 17، ص 311.