امام شناسی ج7
جلد هفتم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «بخش دوم از موضوع غدیر: بحثی مبسوط درباره حدیث ولایت» و «تفسیر آیۀ تبلیغ» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • نصب امیرالمؤمنین در روز غدیر به ولایت عامّه مطلقه • ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام در طول دوران نبوت • موارد مخالفت صریح عمر با رسول خدا صلی الله علیه و آله • نظریه عمر در امامت، نظریه ماکیاول است • مشکلات و پیامدهای تحمّل ولایت • شرح واقعۀ عظیم و تاریخی غدیر خم و خطبه‌های رسول الله صلی‌الله علیه و آله • بحث و تحقیق در شأن نزول و مفاد «آیه تبلیغ» • تحقیقی بلیغ در سند و مفادِ حدیث ولایت: مَن کُنتُ مَولاه فعَلیٌّ مولاه • راویان و لغویین و دانشمندانِ علوم مختلف که واقعۀ غدیر خم را نقل کرده‌اند • تحقیق معنای حقیقی «مولیٰ» و «ولایت» در لغت و موارد استعمال آنها • مقصود از «مولا» در حدیث غدیر، همراه با ذکر ادله و شواهد بر اثبات معنایِ صحیح آن
امام شناسی ج7
69ثُمَّ طَفِقَ الْقَوْمُ یُهَنَّئُونَ أمِیرَالْمُوْمِنینَ صَلَواتُ اللَه علیه. وَ مِمَّنْ هَنَّأَهُ فِی مُقَدَّمِ الصَّحَابَةِ: الشَّیْخَانِ: أبُوبَکْرِ وَعُمَرُ؛ کُلٌّ یَقُولُ: بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یَابْنَ أبِیطَالب أصْبَحْتَ وَ أمْسَیْتَ مَوْلاَیَ وَ مَوْلَی کُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ!
وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: وَجَبَتْ فِی أعْنَاقِ الْقَوْمِ. فَقَالَ حَسَّانٌ: إئْذَنْ لِی یَا رَسُولَ اللَهِ أنْ أقُولَ فِی عَلِیٍّ أبْیَاتًا تَسْمَعُهُنَّ! فَقَالَ: قُلْ عَلَی بَرَکَةِ اللَهِ!
فَقَامَ حَسَّانٌ فَقَالَ: یَا مَعْشَرَ مَشِیخَةِ قُرَیْشٍ أتْبَعُهَا قَوْلی بِشَهَادَةٍ مِنْ رَسُولِ اللَهِ فی الْوَلاَیَةِ مَاضِیَةٍ. ثُمَّ قَالَ:
یُنَادِیهِمُ یَوْمَ الْغَدِیرِ نَبِیُّهُمْ *** بِخُمٍّ فَأسْمِعْ بِالرَّسُولِ مُنادِیَا1١ وَ قَدْ جَآءَ‌هُ جِبْرِیلُ عَنْ أمْرِ رَبِّهِ *** بِأنَّکَ مَعْصُومٌ فَلاَ تَکُ وَانِیَا٢ وَ بَلِّغْهُمْ مَا أنْزَلَ اللَهُ رَبُّهُمْ إلَیْکَ *** وَ لاَ تَخْشَ هُنَاکَ الأعَادِیَا٣ فَقَامَ بِهِ إذْ ذَاکَ رَافِعُ کَفِّهِ *** بِکَفِّ عَلِیٍّ مُعْلِنَ الصَّوْتِ عَالِیَا٤ فَقَالَ: فَمَنْ مَوْلاَکُمُ وَ وَلِیُّکُمْ *** فَقَالُوا وَ لَمْ یُبْدُوا هُنَاکَ تَعَامِیَا٥ إلَهُکَ مَوْلاَنَا وَ أنْتَ وَلِیُّنَا *** وَ لَنْ تَجِدَنْ فِینَالَکَ اَلْیَوْمَ عَاصِیَا٦ فَقَالَ لَهُ: قُمْ یَا عَلِیُّ فَإنَّنِی *** رَضِیتُکَ مِنْ بَعْدِی إمَامًا وَ هَادِیَا٧ فَمَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَهَذَا وَلِیُّهُ *** فَکُونُوا لَهُ أنْصَارَ صِدْقٍ مُوَالِیَا٨ هُنَاکَ دَعَا اللَهُمَّ وَالِ وَلِیَّهُ *** وَ کُنْ لِلَّذی عَادَی عَلِیًّا مُعَادیَا٩ فَیَا رَبِّ اُنْصُرْ نَاصِریهِ لِنَصْرِهِمْ *** إمَامَ هُدًی کَالْبَدْرِیَجْلّوالدَّیَاجِیَا١٠2 - «الغدیر» ج ١، ص ١٠ و ص ١١، و «حبیب السّیر» ج ١، جزء سوّم، ص ٤١٠ و ص ٤١١؛ و «روضة الصّفا» ج ٢، حجة الوداع. و ابن کثیر در «البدایة و النّهایة» ج ٥ ص ٢٠٩ و ص ٢١٠ این حدیث را مختصراً از براء بن عازب با تصریح به من کنت مولاه فعلىّ مولاه و تهنیت عمر بن خطّاب به هنیئًا لک أصبحتُ و أمْسیتَ آورده است.
و در «مناقب» ابن مغازلى، از ص ١٦ تا ص ١٨ مفصّلاً آورده است، و همچنین در «الصواعق المحرقة» ص ٢٥ و در «فرائد السّمطین»، ج ١، در سمط نهم، ص ٦٤ و ص ٦٥، دو حدیث در تحت شمارۀ ٣٠ و ٣١ آورده است. و در «بحار الانوار» ج ٩ ص ١٩٩ و ص ٢٠٠ از «تفسیر على بن ابراهیم» نقل کرده است و در ص ٢٠١ و ص ٢٠٢ از «خصال» صدوق و در ص ٢٠٢ از «امالى شیخ» آورده است. - «الغدیر»، ج ٢، ص ٣٩ از محقق فیض کاشانى در «علم الیقین»؛ و از کتاب سلیم بن قیس هلالى. و نیز قریب به همین مضمون را در ج ١ «الغدیر» ص ٢١٤ تا ص ٢١٦ از أبو جعفر محمّد بن جریر طبرى در کتاب «ولایت» در طرق حدیث غدیر آورده است. و نیز در «إعلام الورى بأعلام الهدى» شیخ طبرسى از ص ١٣٨ تا ص ١٤٠ آورده است. و در «فرائد السّمطین»، ج ١ ص ٧٤ و ص ٧٥. و «غایة المرام» قسمت أوّل ص ٨٧ حدیث شمارۀ هفتاد و یکم و شمارۀ هفتاد و دوّم از حمّوئى. و «روضة الصّفا» طبع سنگى، ج ٢، واقعۀ غدیر در تتّمۀ داستان حجة الوداع؛ و «حبیب السّیر» طبع حیدرى، ج ١ ص ٤١١؛ و «کتاب سُلَیم بن قَیْس هلالىّ» ص ٢٢٨ و ص ٢٢٩، و مجلسى در «بحار الانوار» طبع کمپانى، ج ٩، ص ٢٢٢، از کتاب سلیم بن قیس؛ و «مجالس المؤمنین»؛ مجلس أوّل، ص ٢١.
- «الغدیر» ج ١، ص ١٠ و ص ١١، و «حبیب السّیر» ج ١، جزء سوّم، ص ٤١٠ و ص ٤١١؛ و «روضة الصّفا» ج ٢، حجة الوداع. و ابن کثیر در «البدایة و النّهایة» ج ٥ ص ٢٠٩ و ص ٢١٠ این حدیث را مختصراً از براء بن عازب با تصریح به من کنت مولاه فعلىّ مولاه و تهنیت عمر بن خطّاب به هنیئًا لک أصبحتُ و أمْسیتَ آورده است.