
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
26بود و حالاتی داشت! کسی بود که اگر ما الآن چراغ بهدست بگیریم، مانندِ مانندِ او را هم پیدا نمیکنیم! یعنی یکهمچنین شخصی بود؛ ولی علیٰایّحال وصول به آن عالیترین مراتب توحید، یک مطلب دیگری است!
اگر در آنجا ملاحظه کرده باشید، میبینید که مرحوم آقا سید احمد در صحبتهایش با آقا شیخ محمدحسین خیلی رُک و صریح و بیرودربایستی صحبت میکند، تا جایی که وقتی بعد از آن نامۀ ششم و هفتم که دیگر از دست آقا شیخ محمدحسین خسته میشود و میبیند هرچه میگوید آقا شیخ محمدحسین اصفهانی ـ اعلیٰ اللَه مقامه ـ بر همان مطالب یقینی و مطالب عینی خودش پافشاری میکند، دیگر تیر خلاص را میزند و میگوید:
گوشِ خر بفروش و دیگر گوشْ خر *** کاین سخن را درنیابد گوشِ خر1 البته مرحوم آقا شیخ محمدحسین بسیار رعایت ادب و جلالت و بزرگی ایشان را میکرد، لذا مؤدّبانه جواب میدهد و میگوید: «گردو گِرد است، نه هر گِردی گردو است!»2 یعنی درست است که شما بزرگوارید و احترام شما لازم است، ولی طرف مقابل شما هم آدمی نیست که با این مطالب از کوره در برود!
مرحوم آقا شیخ محمدحسین هم مرد بسیار بزرگوار و حرّی بود، ولی علیٰایّحال این مطالب جمع کردنی نیست و با اینطرف و آنطرف رفتن و به قول معروف از هر بوستان گلی چیدن بهدست نمیآید!
کلام لطیف علامه طهرانی به فرد طالب توحید
یک وقت در خدمت مرحوم آقا بودیم. یک نفر کسی را آورده بود و میگفت: «آقا، ایشان در طلب او مسافرتها کرده است؛ به هند رفته است، به آمریکا رفته است، به آفریقا رفته است!» آقا خندهای کردند و گفتند: «مگر خدا در خانۀ خودشان نبود
- مثنوی معنوی (آذر یزدی)، دفتر اول، ص ٤٩.
- توحید علمی و عینی، ص ١١٩ و ١٤٢، با قدری اختلاف.
