
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
27که مجبور شدند به هند و آمریکا و آفریقا بروند؟!» قضیه این است، ولی اینها قضیه را گم کردهاند و از وجود خودشان غافل شدهاند!
سالها دل طلب جام جم از ما میکرد *** آنچه خود داشت ز بیگانه تمنّا میکرد1 پاسخ مرحوم آقا سید احمد کربلایی به درخواست یکی از مریدانش
در آن نامهای که مرحوم آقا سید احمد برای این مریدش مینویسند و دستورات سلوکی میدهند، ایشان راجع به یک قضیۀ دیگری هم سؤال میکنند که اگر شما راجع به مراقبه مطلبی را بفرمایید، دیگر مطلب تمام میشود و دیگر همۀ مطالب را فرمودهاید و به عبارت دیگر، کلکسیون تکمیل میشود و مسئله درست میشود! آقا سید احمد هم همانطور که عرض کردم یک آدم حرّ بود و در جواب دادن خیلی صریحاللَهجه بود. ایشان در جواب میگوید:
«این حرفها با نامهنگاری درست نمیشود. بر هوش جنابعالی باید آفرین بگویم که بنده را خیلی خر پنداشتهاید ـ البته ما نمیتوانیم یکهمچنین تعبیری بکنیم ـ و تصور کردهاید که ما با حرفهای شما گول میخوریم!»
یعنی خلاصه ما را اینطور شناختهای که به هر طوری بچرخیم و هر کسی میآید ما را رنگ کند؛ این بگوید: آقا، این دستور را بده، دیگری بگوید: آقا، آن دستور را بده! نه آقاجان، این حرفها نیست و خبری نیست! اگر به آنچه به شما گفتیم عمل کردی، [حرکت میکنی و] اگر عمل نکردی، ده برابر این مقدار هم اضافه بشود، ره به جایی نخواهی برد!2
این مسئله مورد نظر امام صادق علیه السلام است! از اینطرف به آنطرف رفتن، و اینجا و آنجا سرک کشیدن درد انسان را دوا نمیکند و انسان را به جایی نمیرساند!
کلام مرحوم قاضی نسبت به لزوم عمل به معلومات
قبلاً خدمت برادران عرض کردم که مرحوم قاضی به آنها فرمود:
- دیوان حافظ (قزوینی)، غزل ١٤٢.
- رجوع شود به تذکرة المتقین، ص ١٧١.
