
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
42برای همان روز است و حصّۀ خودش است.1
چون این وجودی که پروردگار به انسان ارزانی داشته است، در قبال یکسری مسائل و نتایجی است که آن نتایج بر این وجود پخش و تقسیم شده است و به هر مقدار که انسان از این سرمایه بهره بگیرد، به آن حصّه میرسد و اگر نتوانست بهره بگیرد، دیگر از آن حصّه نصیب ندارد و این گناه موجب از بین رفتن و سلب آن حصّه خواهد شد! لا یَعودُ إلیه أبدًا؛ دیگر برنمیگردد.
گناه کدورت است و کدورت با نور جمع نمیشوند. لذا توصیۀ تمام بزرگان برای سالک از اول، دقت در مراقبه و دقت در حرص بر عمر و احتیاط بر عمر و أفعال و کرداری است که از انسان در این عمر سر میزند!
در توصیههایی که ما از مرحوم آخوند ملاّ حسینقلی همدانی ـ رضوان اللَه علیه ـ میخوانیم و میدانیم، بر این مسئله تأکید شده است.2 حتی گاهی از اوقات فقط یک غفلت موجب میشود که یک نعمت از انسان فوت بشود!
توصیۀ اکید مرحوم قاضی پیرامون اهمیت آرامش خاطر برای سالک
یک روز مرحوم قاضی با شاگردانشان نشسته بودند و صحبت راجع به این بود که سالک باید خود را از تشتّت و پراکندگی حفظ کند و به خود مشغول باشد و مدام
- محاسبة النفس، ص ١٤:
«و رَوَیتُ بإسنادی إلَی محمّدِ بنِ علیِّ بن محبوبٍ مِن کتابه بإسنادِه إلیَ جعفرِ بنِ محمّدٍ الصّادقِ عن أبیه علیه السّلام، قال: ”ما مِن یومٍ یأتی علَی ابنِ آدَمَ إلّا قال ذلکَ الیومُ: یا ابنَ آدَمَ، أنا یومٌ جدیدٌ و أنا علیکَ شهیدٌ؛ فافعل بی خیرًا و اعمَل فیّ خیرًا، أُسَهِّل لَکَ فی یَومِ القیامة، فإنّکَ لَن تَرانی بَعدَها أبدًا!“»
معاد شناسی، ج ٧، ص ٢٣٤:
«حضرت میفرماید: ”هیچ روزی بر بنیآدم نمیگذرد مگر آنکه آن روز میگوید: ای پسر آدم، من روز جدیدی هستم و من بر تو گواه و شاهد میباشم؛ نسبت به من و برای من کار خوب انجام بده و در من کار خوب بجای بیاور که من در روز بازپسین برای تو گواهی خواهم داد؛ و چون من امروز بروم دیگر تا ابد مرا نخواهی دید!“» - رجوع شود به تذکرة المتقین، ص ١٨٣ ـ ١٩٩؛ حریم قدس، ص ٩٥ ـ ٩٨.
- محاسبة النفس، ص ١٤:
