
عنوان بصری ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «عنوان بصری» حاصل مجالس حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» میباشد که طی سالیانی متمادی برای رفقا و شاگردان سلوکی و پویندگان مکتبِ عرفان و توحید ایراد فرمودهاند، که همراه با ویرایش به زیور طبع آراسته شده است. تبیین ظرائف ژرفِ تربیتی و سلوکی با بیانی روان و شیوا، همراه با ذکر مصادیق، امثله و حکایات متنوّع از شاخصههای این کتاب شریف بوده که در نوع خود بینظیر میباشد. مجلد چهارم از این مجموعه، در موضوع «تزکیه و تهذیب» و تبیینِ «حقیقت عبودیّت» و «تحصیل علم و فهم حقیقی» به ساحت علم و فضیلت تقدیم میگردد. اهم مطالب مندرج در این مجلد: • بیفایدگی جمعآوری محفوظات و مطالب در حصول علم حقیقی • اهمیت تزکیه و تهذیب در فراگیری علوم • ملاک رحمانی یا نفسانی بودن علوم • بهخدمت گرفتن علم در راستای افکار شیطانی توسّط برخی علماء • علم بدون عبودیّت یعنی علم همراه با نفسانیّت • راه خدا و راه سلوک به اسم نیست؛ کار میخواهد • ظهور و بروز فرعونهای درونی افراد در مواقع مختلف • لزوم بکارگیری علم در غیر مسیر هوای نفسانی • لزوم صدق در عبودیّت و محبّت • همّت عالی یعنی وصول به مرتبۀ ذات احدیّ • آرامش و تسلیم قلب به پیشگاه الهی، حاصل فهم درست • وظیفۀ سالک در مواجعه با عناوین و القاب • اختصاصداشتن عناوینی مثل «علی زمان» به امامزمان علیهالسلام • اثرات منفی ملقّبشدن به القاب تکبّرآور برای نفس • بطلان تعبّد کورکورانه نسبت به مبانی فقهی، عرفانی و عقیدتی • شخصیتزدگی مانع رشد فکری و ارتقاء فرهنگی جامعه
عنوان بصری ج4
60دستور برای پیغمبر خیلی مشکل بود! حالا جواب مردم را چه بدهد؟! آخر مگر ممکن است که کسی عروس خودش را به همسری بگیرد؟!1 یعنی مردم با زن پسرخوانده معاملۀ عروس میکردند و مثل عروس خودشان برخورد میکردند.
اهلتسنّن در اینجا مطلب خلافی دارند و آن این است که میگویند:
[زینب خیلی جمیل و زیبا بود! پیغمبر یک روز به منزل او آمدند و چشمشان به او افتاد و فرمودند: «سبحان اللَه!»2 چون رسول خدا از او خوششان آمد، خداوند وسایلی قرار داد تا بین این دو اختلاف بیندازد و پیغمبر او را بگیرد!3]
عدم تأثیر ماهیات مختلف در نفس پیامبر
پیغمبری که از این امر خوشش بیاید، دیگر پیغمبر نیست و با یک فرد عادی چه فرقی میکند؟! چون ما هم همینطور هستیم! اگر آن نحوۀ ارتباط ظاهری و مادّیای که بین همه وجود دارد، در وجود او هم تحقق پیدا کند، او دیگر با بقیه هیچ فرقی نمیکند! پیغمبری، پیغمبر است که برای او از نقطهنظر جمال و تأثیر جمال در نفس، با غیر جمال هیچگونه تفاوتی نباشد!
زیبایی و جمال، مطلبی است و کیفیّت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری نفس و عکسالعملی که در برابر این مسئله از خودش بروز و ظهور میدهد مطلب دیگری است! زیبایی، زیبایی است!
پیغمبر اگر یک گل ببیند، لذت میبرد؛ ما هم اگر یک گل سرخ، گل یاس و گلهای دیگر را با این رنگهای متفاوت [ببینیم لذت میبریم!] آیا شما بین گل و سنگ سیاه تفاوت نمیگذارید؟! آیا انسان بین یک تابلوی بسیار زیبا که یک هنرمند با دست توانای خود ترسیم کرده، با گچ روی دیوار فرق نمیگذارد؟! اگر انسان، انسان است باید تفاوت بگذارد!
اما صحبت در این است که این علم و انکشاف و اطلاع بر جمال که در این
- جهت اطلاع کامل از تبیین صحیح این جریان، رجوع شود به امام شناسی، ج ٥، ص ١١٤ ـ ١٢١.
- تاریخ الطبری، ج ٢، ص ٥٦٢.
- الکشاف، زمخشری، ج ٣، ص ٥٤٠.
