عنوان بصری ج5
حقیقت عبودیت
شرح فقره «ما حقیقة العبودیة؟ قال: ثلاثة اشیاء ...»
مرتب سازی:
عنوان بصری ج5
26بر این خشت خام میگذشت تا اینکه انسان بتواند صورتش را در آن ببیند؛ امّا آن پیر همین خشت را که برمیدارد، میبیند که به چه مراتب و خصوصیّاتی منتهی خواهد شد و چه عکسهایی در این خواهد افتاد. یعنی نه فقط مَآل آن خشت برایش روشن است، بلکه تمام عکسها را هم خواهد دید!
چرا اینطور است؟ بهخاطر همین قضیّه است! این بیچاره و مسکین که از اوّل اینطور نبوده و یکمرتبه هم که اینطور نشده و نفس او به چنین نحوی درنیامده که این بزرگ او را اینطور توصیف کند، بلکه کمکم پیدا شده است! یکی دست آقا را بوسید، دیگری پای آقا را بوسید، یکی گفت: «بهتر از این آقا در دنیا وجود ندارد!» دیگری گفت: «أوّلُ ما خَلقَ اللَه این آقا است!» و... . ما هم یکهمچنین چیزهایی شنیدهایم، شاید شما هم شنیده باشید! این نفس هم نفسی نیست که بتواند در قبال این مسائل دفاع کند، بلکه انفعال دارد و فعل ندارد!
امّا هرچه از این تعریف و تمجیدها در جلوی امام علیه السّلام یا شخصی که به مرتبۀ ولایت رسیده است بگویید، فایدهای ندارد و انگار به دیوار گفتهاید! اگر به امام بگویید: «یا ابنرسولاللَه، شما خدا هستید»، همینطور شما را نگاه میکند! یا شما به امام بگویید: «یا ابنرسولاللَه، شما خالق خدا هستید»، [باز همینطور شما را نگاه میکند]!
معنای اوّل سلوک: حفظ مراتب در هر مرتبه
قبلاً گفتیم1 که آن آدم احمق کارش به آنجایی میرسد که میگوید:
از بس که خدا عشق به حیدر دارد *** انگار نه انگار پیمبر دارد کجا امیرالمؤمنین راضی است که شما راجع به او یکهمچنین توصیفی بکنید؟! امیرالمؤمنین علیه السّلام میگوید: «أنا عبدٌ مِن عَبیدِ محمّدٍ!»2 امیرالمؤمنین چون اینطور است، امیرالمؤمنین شده است. خیال نکنید خیلی از شما راضی است!
- عنوان بصری، ج ٤، ص ٢٩١.
- الکافی، ج ١، ص ٩٠.