ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2
جلد دوم کتاب تفسیر المیزان، شامل ترجمه و بیان آیات 183 تا 286 سوره بقره و در ادامهی جلد قبلی نگاشته شده است. در جلد دوم تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، ابتدا به بیان و تفسیر آیات 183 تا 185 سوره بقره که در مورد روزه اند، میپردازد چرا که معتقد است این سه آیه باهم نازل شده اند. سپس، با بررسی کلماتی که در این آیهها آمدهاند، تسهیل امر روزه برای مؤمنین را شرح میدهد. پس از بیان مباحثی پیرامون روزه از همچون کیفیت روزه در ادیان و اقوام دیگر، ایشان وارد بیان و تفسیر آیات 186 تا 286 سوره بقره میشوند. تفسیری که مهم ترین موضوعات پوشش داده شده در آن به شرح زیر خواهد بود: • استحباب روزه در عاشورا و نقش بنی امیه در ابداع آن • روزه بر مسافر و مریض • هدف از نازل شدن قرآن در ماه رمضان و تدریجی یا دفعی بودن آن • نبی بودن و نماز خواندن پیامبر حتی پیش از اسلام • کیفیت روزه گرفتن پیامبر اسلام • شرایط استجابت دعا از نظر امام صادق • ماه های قمری و نقش مهم آنها در تنظیم امورات زندگی • خلقت بشر و فرضیههای غلط پیرامون تکامل بشر • گوناگونی علمی و ادراکی انسانها • راههای اعمال قانون در جامعه • نخستین کتاب آسمانی و الهی بر روی زمین • مقصود از وجود انسان شرور در دنیا • جایگاه تفکر و تحقیق و تقلید و اطاعت در دین • جایگاه درک و شعور انسان از نظر ابن سینا • احکام طلاق، عده و شیر دادن زن مطلقه به فرزند خود • تعلق گرفتن فرزند به پدر یا مادر از نظر قرآن • وضعیت زندگی زنان در ملت های عقب افتاده و امتهای پیشرفته قبل از اسلام • تکلم خداوند • بررسی امکان یا عدم امکان جنزدگی و یا تسلط یافتن شیطان بر عقل انسان • احکام قرض و رهن و مسئله ربا • حق خدا بر بندگان و حق بندگان بر خدا • اولین وظیفه مومنین بعد از ایمان آوردن
مرتب سازی:
ترجمۀ تفسیر المیزان ج 2
170انسان از روحى و بدنى تركيب شده
خداى تعالى اين نوع از موجودات را آن روز كه ايجاد مىكرد از دو جزء و دو جوهر تركيب كرد، يكى ماده بدنى، و يكى هم جوهرى مجرد، كه همان نفس و روح باشد، و اين دو، ما دام كه انسان در دنيا زندگى مىكند متلازم و با يكديگراند، همين كه انسان مرد بدنش مىميرد، و روحش، هم چنان زنده مىماند، و انسان (كه حقيقتش همان روح است) به سوى خداى سبحان باز مىگردد.
خداى تعالى در اين باره مىفرمايد: ﴿وَ لَقَدْ خَلَقْنَا اَلْإِنْسَانَ مِنْ سُلاَلَةٍ مِنْ طِينٍ ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَكِينٍ ثُمَّ خَلَقْنَا اَلنُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا اَلْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا اَلْمُضْغَةَ عِظَاماً فَكَسَوْنَا اَلْعِظَامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبَارَكَ اَللَّهُ أَحْسَنُ اَلْخَالِقِينَ ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ لَمَيِّتُونَ ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ تُبْعَثُونَ﴾1
اين آيات عينا همان مطلبى را كه گفتيم خاطرنشان مىسازد.
و در اين معنا است آيه شريفه: ﴿فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ﴾2.
و از همه آيات روشنتر آيه شريفه زير است، كه مىفرمايد: ﴿وَ قَالُوا أَ إِذَا ضَلَلْنَا فِي اَلْأَرْضِ أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ بَلْ هُمْ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ كَافِرُونَ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ اَلْمَوْتِ اَلَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلىَ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ﴾3
- همانا انسان را از چكيدهاى از گل خلق كرديم، و سپس او را نطفهاى در جايگاهى محفوظ كرديم، و آن گاه آن نطفه را علقه، و علقه را مضغه، و مضغه را استخوانهايى آفريديم، و سپس استخوانها را با گوشت پوشانديم، و در آخر او را خلقتى ديگر كرديم، پس پر بركت باد خدا كه بهترين خالق است، آن گاه شما بعد از مدتى عمر مىميريد، و سپس در روز قيامت مبعوث مىشويد. جمله: (و در آخر او را خلقتى ديگر كرديم) قابل دقت است «مؤمنون، آيه 11، 16»
- پس همين كه از خلقتش پرداختم، و از روح خود در او دميدم، به عنوان سجده بر او، به خاك درافتيد. «ص، آيه 72»
- و گفتند آيا بعد از آنكه در زمين گم شديم، آيا در خلقتى جديد واقع مىشويم؟ اينها همه بهانه است، واقع مطلب اين است كه اينها معاد و ديدار خداى را قبول ندارند، به ايشان بگو شما را در دم مرگ ملك الموتى كه موكل بر شما است تحويل مىگيرد (و شما در زمين گم نمىشويد آنچه در زمين گم مىشود تن مادى شما است، نه خود شما) و سپس به سوى پروردگارتان بر مىگرديد. «سجده، آيه 11»