ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3

معنايش را فهميد بلكه فهميدن معناى آن نيز ممكن است.

و نيز در همان كتاب‌¹ است كه آن جناب فرمود: قرآن مشتمل بر آيات محكم و متشابه است، اما «محكم»: علاوه بر اينكه بايد بدان ايمان داشت، عمل به آن نيز ممكن است، و بايد آن را مدرك احكام دين قرار داد، و اما «متشابه»: تنها بايد بدان ايمان داشت و نبايد به آن عمل كرد، منظور از جمله: ﴿فَأَمَّا اَلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ اِبْتِغَاءَ اَلْفِتْنَةِ وَ اِبْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ وَ مَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اَللَّهُ وَ اَلرَّاسِخُونَ فِي اَلْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا﴾ همين است و راسخون در علم، آل محمد (علیه السلام) اند.

مؤلف: به زودى گفتارى در معناى اين جمله كه فرمود: «راسخون در علم، آل محمد (علیه السلام) اند» خواهد آمد ان شاء الله.

و نيز در همان‌² كتاب از مسعدة بن صدقة روايت آمده كه گفت: از امام صادق (علیه السلام) از ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه پرسيدم.

فرمود: «ناسخ» آيه‌اى است كه حكمى ثابت آورده، كه هميشه بايد به آن عمل شود، و «منسوخ» آن آيه‌اى است كه حكمى آورده باشد كه مدتى به آن عمل مى‌شده ولى بعدا به وسيله آيه‌اى ديگر نسخ شده است، و متشابه آن آيه‌اى است كه معنايش براى كسى كه آن را نمى‌فهمد مشتبه است.

و در روايتى‌³ ديگر فرمود: «ناسخ» ثابت، و «منسوخ» آنست كه گذشته باشد، و «محكم» آنست كه بتوان بدان عمل نمود، و «متشابه» آن آياتى است كه با يكديگر تشابه داشته باشند.

و در كافى‌⁴ از امام باقر (علیه السلام) روايت كرده كه در ضمن حديثى فرمود: بهمين جهت آيات منسوخه از متشابهات است.

و در كتاب عيون‌⁵، از حضرت رضا (علیه السلام) روايت آورده كه فرمود: كسى كه متشابه را به محكم قرآن برگرداند، بسوى صراط مستقيم هدايت شده، آن گاه فرمود: در اخبار ما نيز مانند قرآن، محكم و متشابه هست، بايد كه شما متشابهات آن را به محكماتش برگردانيد، و