ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3

براى خاموش كردن نور دين، و ابطال دعوت مسلمين، و بى اثر كردن تلاشهاى آنان دست به دست هم داده، به هر وسيله ممكن (قلما و قدما) تمسك مى‌كردند، و گفتيم كه غرض اين سوره دعوت مسلمين است به توحيد كلمه، و صبر، و ثبات، تا از اين راه امورشان اصلاح شود، و فسادهايى كه در داخل اجتماعشان هست، و هجوم‌هايى كه از خارج به ايشان مى‌شود، رفع گردد.

آيات قبل، از آنجا كه مى‌فرمود: ﴿هُوَ اَلَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ اَلْكِتَابَ... إِنَّ اَللَّهَ لاَ يُخْلِفُ اَلْمِيعَادَ﴾ اشاره‌اى بود به منافقين، و آنهايى كه دلهايشان مبتلا به زيغ و انحراف بود، و مسلمانان را دعوت مى‌كرد به اينكه در آنچه از معارف دينى درك كرده‌اند ثبات قدم به خرج دهند.

و در آنچه هم درك نكرده‌اند و بر ايشان مشتبه است ايمان و تسليم داشته باشند، هر چند كه كنه و حقيقت آن را نفهميده باشند، و خاطر نشان مى‌ساخت كه هر فتنه‌اى گريبان مسلمين را بگيرد و نظام سعادتشان را مختل سازد از ناحيه پيروى متشابهات، و تاويل كردن آيات خدا است، كه اگر چنين كنند دينى كه براى هدايت آنان نازل شده، همان دين، وسيله ضلالت و بدبختيشان مى‌شود، و اجتماعشان مبدل به افتراق شده و نظامشان مختل مى‌گردد.

و اما در اين آيات به بيان حال مشركين و كفار پرداخته و مى‌فرمايد: بزودى شكست خواهند خورد و نمى‌توانند خداى را به ستوه بياورند، و در طغيان خود پيروز نمى‌شوند. آن گاه علت اين معنا را ذكر نموده و مى‌فرمايد: «علت ضلالت آنان و مشتبه شدن امر بر ايشان اين است كه لذائذ دنيا در نظرشان جلوه كرده، و چنين خيال كرده‌اند كه مال و اولادى كه نصيبشان شده مى‌تواند از خداى سبحان بى‌نيازشان سازد، و در اين پندارشان سخت اشتباه نمودند، زيرا خداى سبحان غالب بر امر خويش است، و اگر مال و اولاد و نظائر اينها مى‌توانست كسى را ذره‌اى و لحظه‌اى بى‌نياز از خدا سازد، فرعونيان و امتهاى ستمگر صاحب شوكت و قدرت، آنان را بى‌نياز مى‌ساخت ولى خدا گريبان آنان را به جرم گناهانشان بگرفت، و هلاكشان كرد، اين ياغيان نيز همان سرنوشت را در پى خواهند داشت، و بزودى گرفتار خواهند شد.

پس بر مؤمنين واجب است كه از خدا بترسند، و از اينگونه لذائذ مادى پروا داشته باشند، تا به اين وسيله به سعادت دنيا و ثواب آخرت و رضوان پروردگارشان نائل آيند». 

بنابراين بيان، آيات مورد بحث همانطور كه از مضامينش پيداست متعرض حال كفار است، هم چنان كه آيات بعد از اين چند آيه، متعرض حال اهل كتاب از يهود و نصارا است، كه بزودى بيانش مى‌آيد ان شاء الله.