ترجمۀ تفسیر المیزان ج 3

حال به گفتارى كه در تفسير آيه مورد بحث داشتيم برگشته و نكاتى را متذكر مى‌شويم:

سه نكته راجع به آيه كريمه ﴿زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ اَلشَّهَوَاتِ...﴾

نكته اول: از ظاهر جمله: ﴿زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ اَلشَّهَوَاتِ﴾ بر مى‌آيد كه فاعل زينت‌گرى، غير از خداى تعالى است يعنى يا شيطان است، و يا نفس، دليل گفته ما دو نكته است، اول اينكه مقام آيه مقام مذمت كفار به اين رفتار انحرافى است، كه به لذائذ مادى از مال و اولاد اعتماد نموده، و به خاطر اينكه شيطان اين انحراف را در نظرشان جلوه داد خود را از خدا بى‌نياز دانستند، و در مثل چنين مقامى زينتى تناسب دارد كه باعث غفلت از خدا باشد، و چنين زينت‌گرى لايق به ساحت مقدس خدا نيست.

نكته دوم: اينكه اگر اين زينت‌گرى كار خداى تعالى باشد قهرا مراد از آن همان ميل غريزى است كه انسان به اين لذائذ مادى دارد، و اگر مراد اين بود، جا داشت تعبير فرمايد: «زين للانسان حب الشهوات» و يا بفرمايد: «زين لبنى آدم» و امثال اين تعبيرات، هم چنان كه در مواردى كه سخن از غرائز رفته اينگونه تعبير آورده، مثلا فرموده: ﴿لَقَدْ خَلَقْنَا اَلْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ﴾‍¹.

و نيز فرموده: ﴿وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِي اَلْبَرِّ وَ اَلْبَحْرِ...﴾‍².

و اما لفظ «ناس» مناسب چنين مقامى نيست، زيرا عرب اين كلمه را بيشتر در مواردى استعمال مى‌كند كه مى‌خواهد امتيازها را لغو كند، و يا كسى را تحقير نموده و پستى فكر او را برساند، به موارد استعمال زير توجه فرمائيد: ﴿فَأَبىَ أَكْثَرُ اَلنَّاسِ إِلاَّ كُفُوراً﴾‍³، ﴿يَا أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثىَ﴾‍⁴، و آياتى ديگر نظير اينها.

نكته سوم: اينكه امورى كه خداى تعالى به عنوان نمونه و مصداق براى اين شهوات بر شمرده، با مساله تزيين فطرى نمى‌سازد، زيرا اگر منظور اين بود جا داشت به جاى كلمه «نساء - زنان» تعبيرى آورد كه معناى مطلق زوجيت را برساند و نيز به جاى لفظ «بنين» كلمه «اولاد» را آورده باشد و به جاى لفظ «قناطير مقنطرة» لفظ «اموال» را بياد بياورد، براى اينكه علاقه فطرى و طبيعى به همسر همانطور كه در مردان نسبت به زنان هست، در زنان نيز نسبت به