ترجمۀ تفسیر المیزان ج 7

بر آنان فرستاده خواهد شد. آيه‌ ﴿لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ﴾ نيز مؤيد اين معنا است، علاوه بر اينكه خداوند در آيات مشابه آيه مورد بحث، اين امت را صريحا تهديد به عذاب نموده، از آن جمله فرموده است: ﴿وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذَا جَاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ﴾ تا اينكه مى‌فرمايد ﴿وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ مَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ...﴾¹ و نيز فرموده: ﴿إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ وَ تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ...﴾² و نيز فرموده: ﴿فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً﴾ تا اينكه مى‌فرمايد ﴿وَ لاَ تَكُونُوا مِنَ اَلْمُشْرِكِينَ مِنَ اَلَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ كَانُوا شِيَعاً...﴾³.

وجوهى كه در معناى «عذاب از فوق» در آيه شريفه گفته شده است‌

بعضى‌ها گفته‌اند: مراد از «عذاب از فوق»، همانا صيحه و سنگ و باد و طوفان است، نظير عذابى كه به قوم عاد و ثمود و قوم شعيب و لوط رسيد، و مراد از «عذاب از پائين»، خسف است‌⁴، نظير خسفى كه قارون را هلاك كرد.

بعضى ديگر گفته‌اند: عذاب از فوق همان فشار و شكنجه‌اى است كه ممكن است از ناحيه ما فوق خود يعنى سلاطين و گردنكشان ببينند، و عذاب از پائين پايشان، ناراحتى‌هايى است كه ممكن است از ناحيه زير دستان و بردگان خود ببينند.

بعضى ديگر از مفسرين گفته‌اند: مراد از فوق و تحت سلاحهاى آتشينى است كه اخيرا بشر آن را اختراع كرده است، از قبيل جت‌هاى بمب‌افكن، توپ‌هاى سنگين و مخرب، ضدهوائيها، زيردريايى‌ها و كشتى‌هاى جنگى و...، چون خداى تعالى است كه در كلام خود مردم را از عذاب بيم مى‌دهد، و خداى تعالى نسبت به عذاب‌هايى كه بعدها و آينده پيدا مى‌شود داناتر است.

و ليكن حق مطلب اين است كه لفظ آيه، لفظى است كه قابل انطباق بر همه اين معانى مى‌باشد، عذاب‌هايى نيز پس از نزول اين آيه بر امت اسلام واقع شده، كه قابل انطباق