ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

أُولُوا اَلْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلىَ بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اَللَّهِ﴾ فرموده: بعضى از خويشاوندان در ارث بردن اولاى از بعضى ديگرند، چون به ميت نزديكترند، و هر كه به ميت نزديكتر است در ارث بردن سزاوارتر است. آن گاه امام (علیه السلام) فرمود: مادر ميت و برادر و خواهر مادريش و پسرش اولى و نزديكترند به او، آيا مادر به ميت نزديكتر از برادران و خواهرانش نيست‌¹.

و نيز در همين كتاب از ابن سنان از ابى عبد الله (علیه السلام) روايت كرده كه فرمود: وقتى كه عثمان بن عفان با على بن ابى طالب (علیه السلام) در ارث مردى كه مى‌ميرد و داراى عصبه نيست و ليكن خويشاوندى دارد كه از او ارث نمى‌برند اختلاف كردند، و عثمان گفت ميان خويشاوند فريضه‌اى نيست. حضرت در پاسخش فرمود: ارثش مال خويشاوندش است، براى اينكه خداى تعالى مى‌فرمايد: ﴿وَ أُولُوا اَلْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلىَ بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اَللَّهِ﴾ عثمان گفت: من ميراثش را به بيت المال مسلمين مى‌دهم، و احدى از خويشاوندانش ارث نمى‌برند².

مؤلف: روايات وارده از ائمه اهل بيت (علیهم السلام) در اينكه قول به عصبه باطل است و استنادشان به آيه مزبور بسيار است.

و در الدر المنثور است كه طيالسى، طبرانى، ابو الشيخ و ابن مردويه از ابن عباس روايت كرده‌اند كه گفت: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) ميان اصحابش عقد اخوت برقرار نمود، و بعضى از ايشان از بعضى ديگر ارث بردند، تا آنكه آيه‌ ﴿وَ أُولُوا اَلْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلىَ بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اَللَّهِ﴾ نازل شد، و از آن ببعد اين نوع ارث بردن را ترك كردند، و تنها به ملاك نسب از يكديگر ارث مى‌بردند³.

و در كتاب معانى الاخبار به سند خود بطور رفع از موسى بن جعفر (علیه السلام) روايت مى‌كند كه در آن مناظره‌اى كه با هارون كردند، هارون عرض كرد: پس به چه مناسبت ادعا مى‌كنيد كه از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) ارث برده‌ايد، با اينكه با بودن عمو پسر عمو ارث نمى‌برد، و رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) در موقعى كه از دنيا مى‌رفت ابو طالب قبلا از دنيا رفته بود، و عمويش عباس زنده بود و با زنده بودن عباس على (علیه السلام) ارث نمى‌برد - تا آنجا كه امام مى‌فرمايد به او گفتم: رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) به كسى كه مهاجرت نكرده بود ارث