ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

(علیه السلام) نسبت داده‌اند و بعضى ديگر مانند عبد الله بن مسعود، سعد بن ابى وقاص و طلحة بن مصرف آن را چنين قرائت كرده‌اند: «يسئلونك الانفال» و آن گاه بنا بر اين قرائت گفته‌اند كلمه «عن» در قرائت مشهور زائد است.

بعضى ديگر گفته‌اند: در قرائت غير مشهور اين كلمه مقدر است، عده‌اى گفته‌اند: منظور از انفال غنائم جنگى است، و عده‌اى ديگر گفته‌اند: فقط غنائم جنگ بدر است، و «الف و لام» در «الانفال» براى عهد است، (و معنايش انفال معهود است).

بعضى ديگر گفته‌اند: منظور از آن «في‌ء» است كه مختص به خدا و رسول و امام است، عده‌اى ديگر گفته‌اند: اصلا اين آيه با آيه خمس نسخ شده، و بعضى گفته‌اند: بلكه نسخ نشده و از محكمات است، و بطورى كه از مراجعه به تفاسير مفصل از قبيل تفسير رازى‌¹ و تفسير آلوسى‌² و غيره مشهود مى‌شود اين نزاع و مشاجره از جهاتى كه ذكر شد در ميان مفسرين خيلى كش پيدا كرده.

و ليكن آن چيزى كه در اينجا با استمداد از سياق كلام مى‌توان گفت اين است كه آيه به سياق خود دلالت دارد بر اينكه در ميان اشخاص مشار اليه به «يسئلونك» نزاع و تخاصمى بوده، و هر كدام حرفى داشته‌اند كه طرف مقابلشان آن را قبول نداشته، و تفريعى كه در جمله ﴿فَاتَّقُوا اَللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ﴾ است به خوبى دلالت دارد بر اينكه اين نزاع و تخاصم در امر انفال بوده، و لازمه اين تفريع اين است كه سؤال در صدر آيه بخاطر اصلاح و رفع نزاع از ايشان واقع شده، گويا اين اشخاص در ميان خود راجع به انفال اختلاف كرده‌اند، و سپس به رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) مراجعه نموده‌اند تا حكم آن را از آن جناب بپرسند، و جوابى كه مى‌شنوند نزاعشان را خاتمه دهد.

و اين سياق - بطورى كه ملاحظه مى‌كنيد - تاييد مى‌كند اولا اينكه قرائت مشهور يعنى ﴿يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلْأَنْفَالِ﴾ راجح‌تر است، زيرا وقتى سؤال با لفظ «عن» متعدى شود معناى استعلام حكم و استخبار خبر را مى‌دهد، بخلاف آنجايى كه بدون «عن» متعدى شود كه به معناى درخواست عطيه است، و با مقام ما سازگار نيست.

و ثانيا اينكه انفال هر چند بحسب مفهوم عام است، هم غنيمت را شامل مى‌شود و هم فى‌ء را - ليكن مورد آيه تنها غنائم جنگى است، آنهم نه فقط غنائم جنگ بدر، چون وجهى