ترجمۀ تفسیر المیزان ج 9

تاييد مى‌شود، و با در نظر داشتن اينكه جمله‌ ﴿وَ مَا كَانَ...﴾ جمله‌اى است حاليه معناى هر دو آيه چنين مى‌شود: «چرا خداوند عذابشان نكند و حال آنكه همينهايند كه بندگان مؤمن را از مسجد الحرام جلوگيرى مى‌كنند، نماز خواندنشان در خانه خدا جز ملعبه‌اى از سوت كشيدن و دست زدن نبود، پس چون چنين بود اينك بايد عذاب را به كيفر اينكه كفر مى‌ورزيدند بچشند» التفات از غيبت ﴿كَانَ صَلاَتُهُمْ﴾ به خطاب (فذوقوا) به منظور رسا ساختن تشديد بكار رفته است.

اشاره به اينكه متروك ماندن خانه كعبه، مؤاخذه و عذاب الهى در پى دارد

از اين دو آيه استفاده مى‌شود كه خانه محترم كعبه هر وقت به خاطر جلوگيرى اشخاصى متروك بماند مؤاخذه و عذاب الهى را به بار مى‌آورد، على (علیه السلام) هم در يكى از وصيتهايش فرموده: «الله الله فى بيت ربكم فانه ان ترك لم تنظروا»¹.

﴿إِنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اَللَّهِ...﴾ 

اين آيه حال كفار را بيان مى‌كند كه چطور مساعيشان در باطل كردن دعوت خدا و جلوگيرى از سلوك رهروان طريق خدا خنثى و بى اثر است، و اين معنا را جمله‌ ﴿فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ...﴾ شرح مى‌دهد. و به اين سياق ظاهر مى‌شود كه جمله‌ ﴿وَ اَلَّذِينَ كَفَرُوا إِلىَ جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ﴾ به منزله تعليل است، و حاصل معناى آيه اين است كه: كفر مشركين بحسب سنتى كه خداوند در اسباب دارد بزودى وادارشان مى‌كند به اينكه در راه ابطال دعوت و براى جلوگيرى از راه حق فعاليت كنند، و اموالشان را در راه اين غرضهاى آلوده و فاسد خرج كنند، غافل از اينكه ظلم و فسق و هر فساد ديگرى كسى را بسوى رستگارى و گرفتن نتيجه رهبرى نمى‌كند، پس در نتيجه اموالى كه در اين راه خرج كرده‌اند هدر رفته و ضايع شدن اموال باعث حسرتشان مى‌شود، آن گاه مغلوب شده و از اموالشان سودى نمى‌برند، براى اينكه كفار سر از قبر بسوى دوزخ برمى‌دارند، و اعمال دنيايى آنان از قبيل اجتماع بر شر و خروج براى جنگ با خدا و رسولش در ازاء حشر بسوى جهنم قرار مى‌گيرد.

و جمله‌ ﴿فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ...﴾ از پيشگوييها و خبرهاى غيبى قرآن است، توضيح اينكه، سوره انفال - كه اين آيه در آن واقع شده - بعد از جنگ بدر نازل شده، پس گويا در اين آيه به جنگهايى كه به فاصله كمى رخ مى‌دهد يعنى جنگ احد و يا احد و غير آن اشاره مى‌كند، در جمله‌ ﴿فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً﴾ از جنگ احد و يا احد و غير آن