ترجمۀ تفسیر المیزان ج 18

تنها دلالت دارد بر اين كه مصائب، آثار دنيوى گناهان است كه در بعضى گناهان در دنيا بروز مى‌كند، و در بعضى گناهان بروز نمى‌كند، و خدا از بروزش جلوگيرى مى‌نمايد.

پس به خاطر اين اشكالها بايد روايت را اگر قابل حمل باشد حمل كرد به اينكه مى‌خواهد در مردم ايجاد حسن ظن به خداى تعالى كند.

و در مجمع البيان در ذيل جمله‌ ﴿وَ أَمْرُهُمْ شُورىَ بَيْنَهُمْ‌﴾ مى‌گويد: روايت شده كه رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) فرمود: هيچ مردى با كسى مشورت نمى‌كند مگر آنكه به سوى رشد هدايت مى‌شود¹.

و در تفسير قمى در روايت ابى الجارود از حضرت ابى جعفر (علیه السلام) آمده كه در ذيل جمله‌ ﴿يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثاً﴾ فرمود: يعنى به هر كس بخواهد فقط دختر مى‌دهد بدون پسر. و در معناى‌ ﴿يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ اَلذُّكُورَ‌﴾ فرمود: يعنى و به هر كس بخواهد فقط فرزند ذكور مى‌دهد. و در معناى‌ ﴿أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَاناً وَ إِنَاثاً﴾ فرمود: يعنى و به هر كس بخواهد هم ذكور مى‌دهد، و هم اناث، و برايش بين هر دو قسم فرزند جمع مى‌كند.²

و در تهذيب به سند خود از حسين بن علوان، از زيد بن على، از پدران بزرگوارش از على (علیه السلام) روايت آورده كه فرمود: مردى نزد رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) آمد و عرضه داشت: يا رسول اللَّه! من برده‌اى داشتم، پدرم مثل اين كه بخواهد به من ضررى برساند برده مرا آزاد كرد. رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) فرمود: تو و هر چه مال دارى بخششى هستى كه خداى تعالى به پدرت كرده، تو تيرى هستى از تيردان او ﴿يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثاً وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ اَلذُّكُورَ أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَاناً وَ إِنَاثاً وَ يَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيماً‌﴾ پس عتق كردن پدرت نافذ و صحيح است. آرى، پدر تو مى‌تواند از مال تو و حتى از بدن تو بهره بگيرد، ولى تو نه مى‌توانى از مال او بردارى، و نه از بدن او استفاده بكنى، مگر به اذن او³.

مؤلف: اين معنا از حضرت رضا (علیه السلام) در جواب چند مساله كه محمد بن سنان پرسيده نيز روايت شده، و روايتش را صاحب كتاب علل الشرائع آورده. و نيز از طرق اهل سنت از عايشه از رسول خدا (صلى الله عليه وآله و سلم) نقل شده است‌⁴.