آموزههای معرفت ج 3
شرح دعای ابوحمزه ثمالی
شرح فقرات ذیل از دعای ابو حمزه : الحمدُ للّه الّذی أدعوهُ فیُجیبُنی و إن کنتُ بَطیئًا حینَ یَدعونی، و الحمدُ لِله الّذی أسألُه فَیُعطینی و إن کُنتُ بَخیلًا حینَ یَستقرِضُنی، و الحَمدُ لِلَّه الّذی أُنادیه کُلّما شِئتُ لِحاجَتی و أخلو به حَیثُ شِئتُ لِسِرّی بِغیر شَفیعٍ فَیَقضی لی حاجتی. الحمدُ لِلَّه الّذی لا أدعو غیرَه و لو دَعوتُ غَیرَه لم یَستجِب لی دعائی، و الحمدُ للَّه الّذی لا أرجو غیرَه و لو رجوتُ غیرَه لأخلَفَ رَجائی و الحمدُ للّه الّذى یَحلُم عنّى حتّى کأنّى لا ذَنبَ لى فَربّی أحمَدُ شیءٍ عِندی و أحَقُّ بِحَمدی
مرتب سازی:
آموزههای معرفت ج 3
32خدا ایشان را رحمت کند، گاهی کسالت داشتند و روزه نمیگرفتند، ولی سحری و افطار میخوردند و میگفتند:
روزه که نمیگیریم، اگر سحری و افطار هم نخوریم کافر مطلقیم! لا أقل این افطار را بخوریم که به ما نگویند کافر!
انسان باید شب زود بخوابد تا اینکه آمادگی و تهیّؤ داشته باشد. بالأخره وجود ما تعلّق مادّی دارد و نفسِ تعلّق مادّی، موجب انصراف نفس از جنبۀ تجرّدی است. بله، هر وقت جنبۀ تجرّدی غلبه کند و انسان از این تعلّقات مادّی خارج شود، آنوقت خواب نمیتواند تأثیر بگذارد؛ ولی تا وقتیکه این جنبۀ تعلّق به مادّه وجود دارد، انسان محکوم به قوانین مادّه است؛ لذا این دستورات را به همین جهت میدادند.1
روایتی در خصوصیّات امیرالمؤمنین علیه السّلام و تابعین ایشان (ت)
- من لا یحضره الفقیه، ج ١، ص ٤٨١:
«و رَوَى أبوعُبَیدَةَ الحَذّاءُ عن أبیجعفرٍ علیه السّلام فی قَولِ اللَهِ عزّوجلّ: ﴿تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمۡ عَنِ ٱلۡمَضَاجِعِ﴾،* فَقالَ: ”لَعَلَّکَ تَرَى أنّ القَومَ لَم یکونوا یَنامونَ.“ فَقُلتُ: ”اللَهُ و رَسولُهُ أعلَمُ.“ فَقالَ: ”لا بُدَّ لِهذا البَدَنِ أن تُریحَه حَتّى یَخرُجَ نَفسُهُ فَإذا خَرَجَ النّفسُ استَراحَ البَدَنُ و رَجَعَتِ الرّوحُ فیهِ و فیهِ قوَّةٌ عَلَى العَمَلِ فَإنّما ذَکَرَهُم فَقالَ: ﴿تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمۡ عَنِ ٱلۡمَضَاجِعِ يَدۡعُونَ رَبَّهُمۡ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا﴾. أُنزِلَت فی أمیرالمُؤمنینَ علیه السّلام و أتباعِهِ مِن شیعَتِنا یَنامونَ فی أوّلِ اللّیلِ فَإذا ذَهَبَ ثُلُثا اللّیلِ أو ماشاءاللَهُ فَزِعوا إلَى رَبِّهِم راغِبینَ راهِبینَ طامِعینَ فیما عِندَهُ. فَذَکَرَهُمُ اللَهُ عزّوجلّ فی کتابِه لِنَبیّه علیه السّلام و أخبَرَهُم بِما أعطاهُم و أنّهُ أسکَنَهُم فی جِوارِه و أدخَلَهُم جَنّتَهُ و آمَنَ خَوفَهُم و آمَنَ رَوعَتَهُم... .“»
*. سوره سجده (٣٢) آیه ١٦.
ترجمه: «ابوعُبیدۀ حذّاء روایت میکند: امام باقر علیه السّلام دربارۀ کلام خداوند عزّوجلّ که فرموده: ﴿[در شبهای تار] پهلوهایشان از رختخوابها کناره میگیرد [و برای عبادت از جا برمیخیزند]﴾ به من فرمود: ”شاید گمان میکنی که ایشان (مؤمنین) اصلاً نمیخوابیدند!“ عرض کردم: ”خدا و رسولش آگاهترند.“ پس فرمود: ”ناگزیر باید این بدن را استراحت دهی تا نفس از آن مفارقت پیدا کند، پس چون نفس مفارقت پیدا کرد بدن استراحت مییابد و چون روح به بدن برگردد آن را قوّتی بر عمل خواهد بود. همانا خداوند ایشان را اینچنین یاد کرده و فرموده است: ﴿پهلوهایشان از رختخوابها کناره میگیرد و پروردگارشان را از روی ترس و امید میخوانند﴾. و این آیه دربارۀ امیرالمؤمنین علیه السّلام و تابعان ایشان از شیعیان ما نازل شده است که در اوّل شب میخوابند و چون دو سوّم یا مقداری که خدا بخواهد از شب بگذرد، برمیخیزند و بهسوی او پناه میجویند و از روی امید و ترس و با طمع نسبت به آنچه نزد او است به او متوسّل میشوند. پس خداوند ایشان را در کتاب خود برای پیامبرش علیه السّلام یاد کرد و ایشان را آگاه نمود از آنچه به آن مؤمنان عطا مینماید و اینکه ایشان را در جوار خویش منزل میدهد و در بهشتش داخل میسازد و ترس و دهشت ایشان را ایمنی میبخشد... .“» (محقّق)
- من لا یحضره الفقیه، ج ١، ص ٤٨١: