آموزه‌های معرفت ج 3

قمی می‌آمد و با تحت‌الحنکِ عمامه‌اش، گرد نعل او را می‌سترد و پاک می‌کرد.¹ ایشان در نجف بود و یکی از اولیا به نام نور علی‌شاه که اسمش در تراجم هم مذکور است² ـ شاگرد سیّد علی‌رضا دَکَنی و معصوم علی‌شاه ـ به کربلا آمده بود و در آنجا افرادی را جذب کرده بود. علما دیدند که ایشان مطالبی می‌گوید و حرف‌هایی می‌زند و افراد را به خود جذب می‌کند و دیگر کار دستگاه و دکّانشان کساد است، و اگر یک مقداری دیر بجنبند قافیه را باخته‌اند و خلاصه باید کاری کرد که این مانع را از سر راه برداشت!³

 مرحوم علاّمه طباطبائی یک روز به مرحوم آقا می‌فرمودند:

این تمدّن غرب اگرچه در مسائل زندگی و خانوادگی و امثال‌ذلک یک مفاسدی را مثل بی‌بند و باری و فساد اخلاقی و خروج و تعدّی و تجاوز از حقوق برای ما به ارمغان آورد، ولی یک نکتۀ مفیدی که در آن بود این بود که آن تعلّق وثیق و آن متابعت و حرف‌شنوی کورکورانه و متحجّرانه و تعبّدی مردم از روحانیّت را برداشت.

 در سابق هرچه روحانیّت می‌گفت، مردم گوش می‌دادند و اصلاً فکر نمی‌کردند که آیا روحانیّت درست می‌گوید یا غلط می‌گوید؟ هر کسی به حرف هر شخصی که دوست داشت گوش می‌داد.

تقلید کورکورانه عامل انحراف مشروطه

 در جریان مشروطه روحانیّت دو دسته شده بود: یک دسته مشروطه خواه؛ و یک دسته سلطنت‌طلب! در رأس مشروطه خواه‌ها آخوند (صاحب کفایه)، ملاّ عبداللَه مازندرانی، حاج میرزا حسین خلیلی، مرحوم نائینی و شیخ فضل‌اللَه نوری بودند. البتّه شیخ فضل‌اللَه نوری در ابتدا با مشروطه خواهان بود، ولیکن بعداً با آنها هم به معارضه