آموزه‌های ولایت ج ۲

گذشتن عادی از معنای این کلمات مبارکه و صرف نظر کردن از حقایق، یک امر بسیار عادی است؛ اما توجه در معانی اینها که از مقام ربوبی افاضه شده است، قابل اهتمام و قابل تأمّل است. اینکه می‌فرماید: «لا إلٰهَ إلّا اللهُ عدَدَ اللَّیالی و الدُّهور» یعنی چه؟ لا إلٰهَ إلّا اللهُ به‌اندازۀ لَیالی و دُهور! همین‌طور می‌گوییم و می‌گذریم! «لا إلٰهَ إلّا اللهُ عدَدَ الشَّوکِ و الشَجَر» یعنی چه؟ لا إلٰهَ إلّا الله به‌اندازۀ تیغ‌ها و به‌اندازۀ درختان! «لا إلٰهَ إلّا اللهُ عدَدَ الشَعرِ و الوَبَر» یعنی چه؟ لا إلٰهَ إلّا الله به‌اندازۀ تک‌تک موهای گوسفندان و موهای حیوانات و جنبندگان! گذشتن از این مسائل و توجه نکردن به معنای اینها خیلی امری عادی است!

این لا إلٰهَ إلّا الله یعنی چه؟ معنایش این است که آنچه در ظرف تعیّن، اعمّ از جماد و نبات، اعمّ از حیوان و انسان و ملک، اعمّ از مُلک و ملکوت، اعمّ از عالم ناسوت و لاهوت، در ظرف امکان تحقّق پیدا کند، تحقّق آن نیست مگر تحقّق این کلمۀ مبارکه؛ یعنی تعیّن جمیع موجودات در عالم امکان، تحقّق معنای لا إلٰهَ إلّا الله است. وقتی که می‌گوییم: «لا إلٰهَ إلّا الله»، یعنی هرچه در این عالم است، اعم از هر برگ گیاه و هر برگ درختی، اعمّ از پشم و وَبَر، اعمّ از حَجر، اعمّ از کوه و زمین و آسمان و ملائکه، و هر آنچه تحقّق پیدا بکند، تحقّقش و تعیّنش و وجود مستقلش عدم است، بلکه عین وجود پروردگار است. این معنای لا إلٰهَ إلّا الله است و این نهایت مرحله است.

حالا عجیب‌تر از این، در این اذکار عَشرۀ مبارکه ـ که از امیرالمؤمنین علیه السّلام