
مثنوی معنوی - دفتر اول
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر اول از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - نینامه - حقیقت عشق إلهی و کیفیت حرکت سالک در مسیر معبود. - توصیف حال عارف بِالله نسبت به دنیا. - لزوم تبعیت از ولیّ إلهی. - بیان راههای انحرافی مزوّران در مقابل مسیر حق. - معنای جبر و تفویض. - ادب حضرت آدم علیهالسلام در مقابل خداوند. - غیرت خداوند متعال در تحریم زشتیها. - تفسیر «مَن کانَ للّٰه کانَ اللٰهُ له». - بیان نفحههای الهی بر سالکان. - هدایتنیافتن معاندان. - توصیۀ پیامبر دربارۀ تقرّب به خدا با عقل. - اخلاص در عشق. - نکوهش قیاس.
مثنوی معنوی - دفتر اول
133🔹 بازگو آن قصّه کآن شادیفزاست *** روحِ ما را قوت و دل را جانفزاست»1 گفت: «تأییدِ خدا بود ای مِهان *** ور نه خرگوشی که باشد در جهان؟2 قوّتم بخشید و دل را نور داد *** نورِ دل مَر دست و پا را زور داد از بَرِ حق میرسد تَفضیلها *** باز هم از حق رسد تبدیلها3 🔹 جمله فضل اوست، دانید اینچنین *** سجدهاش از جان و دل آرید هین4 حق به دور و نوبتْ این تأیید را *** مینماید اهلِ ظنّ و دید را»5 پند دادن خرگوشْ نخجیران را که: «از مردنِ خَصم شاد مشوید!»
هین به مُلکِ نوبتی شادی مکن *** ای تو بستهیْ نوبت، آزادی مکن6 آن که مُلکش برتر از نوبت تَنَند *** برتر از هفت انجُمَش نوبت زنند7 برتر از نوبتْ مُلوکِ باقیاند *** دورِ دائمْ روحها را ساقیاند8 🔹 چون به نوبت میدهند این دولتت *** از چه شد پُرباد آخِر سَبلَتَت؟9 ترک این شُرب ار بگویی یک دو روز *** تَر کنی اندر شرابِ خُلدْ پوز10 🔹 یک دو روزه چه؟! که دنیا ساعتیست *** هر که ترکَش کرد، اندر راحتیست - قوت: خوراک و غذا.
- مِهان: رجال و بزرگان.
- سوره آلعمران، آیه 26.
برتری یافتن افراد و نیز تغییر جایگاه آنان از جانب حق تعالیٰ است. - الحاقی از نسخۀ ناسخه.
- اهل ظنّ و دید: اهل گمان و اهل یقین و بینش.
- مُلک نوبتی: زندگی و حکمرانی نوبتی و موقّتی دنیا. بسته: محدود و مقیّد.
- آن کسی که حیطۀ حکمرانی او را فراتر از سرای موقّتی دنیا قرار دهند، برای او برفراز آسمان هفتم بر طبل بشارت میکوبند.
- نسخۀ قونیه: با ساقیاند.
برتر از مُلک نوبتی دنیا، پادشاهانی هستند که سلطنتشان پایدار است و ارواح را دائماً از شراب طَهور مینوشانند. - از چه... : این تکبّر و غرور تو برای چیست؟
- اگر تو در این چند روز عمر، از شراب (غافلکنندۀ) موقّتی دنیا دست بکشی، از بادۀ جاودانۀ بهشتی خواهی نوشید.
