Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

129

گفت: «این اوباش رأیی می‌زنند *** تا در این شهرِ خودم قاضی کنند
دفع می‌گفتم، مرا گفتند: ”نی! *** نیست چون تو عالِمی صاحب فَنی
با وجودِ تو حرام است و خَبیث *** که کم از تو در قضا گوید حدیث
در شریعت نیست دستوری که ما *** کمتر از تو شه کنیم و پیشوا“
زین ضرورتْ گیج و دیوانه شدم *** زین گروه از عَجز بیگانه شدم
ظاهراً شوریده و شیدا شدم *** لیک در باطن همانم که بُدم¹
عقلِ من گنج است و من ویرانه‌ام *** گنج اگر پیدا کنم، دیوانه‌ام!
اوست دیوانه که دیوانه نشد *** این عَسَس را دید و در خانه نشد
دانشِ من جوهر آمد، نی عَرَض *** آن بهایی نیست بهرِ هر غَرَض
کانِ قندم، نیْسِتانِ شِکّرَم *** هم ز من می‌رویَد و من می‌خورم‌»
----------
علمِ تقلیدی و تعلیمی‌ست آن *** کز نُفورِ مُستَمِع دارد فَغان
چون پیِ دانه، نه بهرِ روشنی‌ست *** همچو طالب علمِ دنیای دَنی‌ست
طالبِ علم است بهرِ عام و خاص *** نی که تا یابد از این عالَم خلاص
همچو موشی هر طرف سوراخ کرد *** چون‌که ‌نورش رانْد از در، گشت سرد²
🔹 همچو موشی هر طرف سوراخ‌ها *** می‌کَنَد، غافلْ ز انوارِ خدا
چون‌که سویِ دشت و نورش ره نبود *** هم در آن ظُلْماتْ جَهدی می‌نمود
گر خدایش بر‌دهد پَرّ خِرَد *** بِرْهد از موشیّ و چون مرغان پَرَد
ور نجویَد پر، بمانَد زیر خاک *** ناامید از رفتنِ راهِ سِماک
علم و گفتاری³ که آن بی‌جان بوَد *** عاشقِ رویِ خریداران بوَد
‌گر‌چه باشد وقتِ بحثْ این علمِ زَفت *** چون خریدارش نباشد، مُرد و رفت
مشتریّ من، خدای است و مرا *** می‌کِشد بالا که ﴿اَللٰهَ اشْتَریٰ﴾
خون‌بهای من، جمالِ ذوالجلال *** خون‌بهای خود خورَم، کسبِ حلال
این خریدارانِ مُفلِس را بِهِل *** چه خریداری کند یک مشتِ گِل؟!
1. در نسخۀ قونیه بیت قبل و این بیت با هم این‌گونه آمده است:
  زین ضرورتْ گیج و دیوانه شدم *** لیک در باطن همانم که بُدم.
2. نسخۀ قونیه: رانْد از در، گفت: ”بَرد“.مثنوی شریف:
  ... *** نیست مرغی از همه سوراخْ فَرد.
3. نسخۀ قونیه: علمِ گفتاریّ.