Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

150

تو جهت‌گو، من بُرونم از جهات *** در وِصالْ آیات گو یا بَیِّنات؟!¹
صُنْع بیند مردِ مَحجوب از صفات *** در صفاتْ آن است کاو گم کرد ذات
واصِلان چون غرقِ ذاتند ای پسر *** کی کنند اندر صفاتِ او نظر؟!
چون‌که ‌اندر قعرِ جو باشد سَرت *** کی به رنگِ آب افتد مَنظَرت؟!
ور به رنگِ آب باز آیی ز قَعر *** پس پَلاسی بِستَدی، دادی تو شَعر²
طاعتِ عامه، گناهِ خاصِگان *** وَصلَتِ عامه، حجابِ خاص دان!³
گر وزیری را کُنَد شَه مُحتَسِب *** شَه عَدویِ او بوَد، نبوَد مُحِبّ⁴
هم گناهی کرده باشد آن وزیر *** بی‌سبب نبوَد تَغَیُّرْ ناگزیر
آن‌که زَ اوّل مُحتَسِب بُد، خود وِرا *** بخت و روزی آن بُدَه‌ست از ابتدا
لیک آن کاوّل وزیرِ شَه بُدَه‌ست *** مُحتَسِب‌کردن، سببْ فعلِ بَد است
چون تو را شَه ز‌آستانه پیش خوانْد *** باز سویِ آستانه باز رانْد
تو یقین می‌دان که جُرمی کرده‌ای *** جَبر را از جهلْ پیش آورده‌ای
که: «مرا روزیّ و قسمتْ این بُدَه‌ست» *** پس چرا دی بودت آن دولت به دست؟!⁵
قسمتِ خود، خود بُریدی تو ز جهل *** قسمتِ خود را فَزاید مردِ اهل
یک مثالِ دیگر اندر کج‌‌رَوی *** شاید ار از نَقلِ قرآن بشْنوی
قصّۀ مُنافقان و مسجدِ ضِرارْ ساختنِ ایشان‌⁶
این‌چنین کژبازی‌ای در جفت و طاق *** با نَبی می‌باختند اهلِ نفاق:
«کز برای عِزِّ دینِ احمدی *** مسجدی سازیم» و بود آن مُرتَدی
این‌چنین کژبازی‌ای می‌باختند *** مسجدی جز مسجدِ او ساختند
فرش و سقف و قُبّه‌اش آراستند *** لیک تفریقِ جماعت خواستند
1. نسخۀ قونیه: آیات کو.
2. پَلاس: فرش، زیرانداز. شَعر: مو.
3. عبارتی معروف است که: «حَسَناتُ‌ الأبرارِ سَيِّئاتُ المُقَرَّبين؛ حسنات و اعمال خوب صالحان برای مقرّبان درگاه رُبوبی سیّئه و گناه است». این عبارت مضمون روايتى نيست گرچه حكمى است صحيح و مطلبى است واقعى و حقيقى.
4. مُحتَسِب: داروغه، مأمور.
5. دی: دیروز.
6. سوره التّوبة: آیات 107 تا 110.