Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

18

همچو شیری صید خود را خویش کن *** ترکِ عشوه‌یْ اَجنبیّ و خویش کن¹
همچو خادم دان مراعاتِ خَسان *** بی‌کسی بهتر ز عشوه‌یْ نا‌کَسان
در زمینِ مردمان خانه مکُن *** کارِ خود کن، کارِ بیگانه مکُن
کیست بیگانه؟ تنِ خاکیّ تو *** کز برای اوست غمناکیّ تو
تا تو تن را چرب و شیرین می‌دهی *** جوهرِ جان را نبینی فربهی
گر میانِ مُشکْ تن را جا شود *** روزِ مردن گندِ او پیدا شود
مُشک را بر تن مزن، بر دل بمال *** مُشک چه بْوَد؟ نامِ پاکِ ذوالجَلال
آن منافقْ مُشک بر تن می‌نهد *** روح را در قعرِ گُلخَن می‌نهد
بر زبانْ نام حق و، در جانِ او *** گَندها از کفرِ بی‌ایمانِ او²
ذکرْ با او همچو سبزه‌یْ گُلخَن است *** بر سرِ مَبرَز گل است و سوسن است
آن نباتْ آنجا یقینْ عاریّت است *** جای آن گلْ مجلس است و عشرت است
طَیِّبات آمد ‌به‌سوی طَیِّبین *** مر خَبیثین را خَبیثات است هین
کین مدار! آن‌ها که از کین گمرهند *** گورشان پهلوی کین‌داران نهند³
اصلِ کینه دوزخ است و، کینِ تو *** جزوِ آن کلّ است و خَصمِ دینِ تو
چون تو جزوِ دوزخی، هین هوش دار *** جزوْ سویِ کلّ خود گیرد قرار
ور تو جزوِ جَنّتی -ای نامدار- *** عیشِ تو باشد چو جنّتْ پایدار⁴
تلخ با تلخانْ یقین ملحق شود *** کی دمِ باطلْ قرینِ حق شود؟!
ای برادر، تو همان اندیشه‌ای *** ما بَقی تو استخوان و ریشه‌ای⁵
گر گُل است اندیشۀ تو، گلشنی *** ور بوَد خاری، تو هیمه‌یْ گُلخَنی
گر گلابی، بر سر و جیْبت زنند *** ور تو چون بوْلی، بُرونت افکنند
طَبْله‌ها در پیشِ عطّاران ببین *** جنس را با جنسِ خود کرده قَرین
🔹 تو رهایی جو ز نا جِنسان به جَدّ *** صحبتِ ناجنسْ گور است و لَحَد
جنس‌ها با جنس‌ها آمیخته *** زین تَجانُس زینتی انگیخته
گر در‌آمیزند عود و شِکّرش *** بر‌گزیند یک یک از یکدیگرش⁶
1. علاءالدوله: همچو شیری ترک صید خویش کن.
2. نسخۀ قونیه: گندها از فکر بی‌ایمانِ او.
3. علاءالدوله: از دین گمرهند.
4. نسخۀ قونیه: ز جَنّت پایدار.
5. کلاله: تو همه اندیشه‌ای.
6. اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: بو گزیند یک‌یک از همدیگرش.