Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

20

زین سبب عیسیٰ بدان همراهِ خَود *** در‌نیاموزید آن اسمِ صَمَد
کاو نداند، نقص بر آلت نهد *** سنگ بر گِل زن تو، آتش کی جهد؟!
دست و آلت همچو سنگ و آهن است *** جفت باید، جفتْ شرطِ زادن است
آن‌که بی‌جفت است و بی‌آلت، یکی‌ست *** در عدد شکّ است و آن یک بی‌شکی‌ست
آن‌که دو گفت و سه گفت و بیش از این *** متّحد باشند در واحدْ یقین¹
اَحوَلی چون دفع شد، یکسان شوند *** آن دو سه‌گویان، یکی‌گویان شوند²
گر یکی گویی تو در میدانِ او *** گِرد برمی‌گَرد از چوگانِ او
گویْ آنگه راست و بی‌نقصان شود *** کاو ز زخمِ دستِ شَه رقصان شود³
گوش دار -ای اَحول- این‌ها را به هوش *** داروی دیده بکِش از راهِ گوش
پس کلامِ پاک در دل‌های کور *** می‌نپاید، می‌رود تا اصلِ نور⁴
و‌آن‌ فُسونِ دیو در دل‌های کژ *** می‌رود چون کفشِ کژ در پای کژ
‌گر‌چه حکمت را به تکرار آوری *** چون تو نا اهلی، شود از تو بَری
‌گر‌چه بنویسی، نشانش می‌کنی *** ور چه می‌لافی، بیانش می‌کنی
او ز تو ر‌و در‌کِشد ای پُر‌ستیز *** بندها را بُگسلد بهرِ گریز
ور نخوانی و ببیند سوزِ تو *** علم باشد مرغِ دست‌آموزِ تو⁵
او نیاید پیش هر نا اوستا *** همچو بازِ شه به خانه‌یْ روستا
یافتنِ پادشاهْ بازِ خویش را در خانۀ کَمپیر، و مبتلا شدن
علمْ آن باز است کاو از شه گریخت *** سوی آن کَمپیر کاو می آرْد بیخت⁶
تا که تُتماجی پَزد اولاد را *** دید آن بازِ خوشِ خوش‌زاد را
پایَکش بست و پَرش کوتاه کرد *** ناخنش بُبرید و قوتش کاه کرد
گفت: «نا اهلان نکردندت به‌ساز *** پَر فزود از حدّ و ناخن شد دراز
دستِ هر نا اهل بیمارت کند *** سوی مادر آ؛ که تیمارت کند»
1. نسخۀ قونیه: متّفق باشند.
2. نسخۀ مِلکی نیکلسون: چون رفع شد.
3. اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: دستِ زخمِ شَه.
4. نسخۀ ملکی نیکلسون: بس کلام. نسخۀ ناسخه: می‌نیاید.
5. نسخۀ مِلکی نیکلسون: ور بخوانی او ببیند.
6. نسخۀ قونیه: دین نه آن باز است.
  می آرْد بیخت: آرد می‌بیخت، آرد را الک می‌کرد.