Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

47

باز این دل‌های جزوی چون تن است *** با دلِ صاحب‌دلی کاو معدن است
بس مثال و شرح خواهد این کلام *** لیک ترسم تا نلغزد فهمِ عام
تا نگردد نیکوییّ ما بَدی *** این که گفتم هم نبُد جز بی‌خَودی
پای کژ را کفشِ کژ بهتر بوَد *** مر گدا را دستِگه بر در بوَد
امتحان‌کردنِ پادشاهْ آن دو غلام را که نو خریده بود
پادشاهی دو غلامْ ارزان خرید *** با یکی ز‌آن دو سخن گفت و شنید
یافتش زیرک‌دل و شیرین‌جواب *** از لبِ شِکّر چه زاید؟ شِکّر‌آب
----------
آدمی مخفی‌ست در زیرِ زبان *** این زبان پردَه‌ست بر درگاهِ جان
چون‌که ‌بادی پرده را در هم کشید *** سرّ صحنِ خانه شد بر ما پدید
کاندر آن خانه گُهَر یا گندم است *** گنجِ زر یا جمله مار و کژدم است
یا در آن گنج است و ماری بر کران *** ز‌آنکه نبوَد گنجِ زر بی‌پاسبان
----------
بی‌تأمّل او سخن گفتی چنان *** کز پسِ پانصد تأمّلْ دیگران
گفتی اندر باطنش دریاستی *** جمله دریا گوهرِ گویاستی
نورِ هر گوهر کز او تابان شدی *** حقّ و باطل را از او فُرقان شدی
----------
نورِ فُرقان فرق کردی بهرِ ما *** ذرّه ذرّه حقّ و باطل را جدا
نورِ گوهرْ نورِ چشم ما شدی *** هم سؤال و هم جوابِ ما بُدی
چشمْ کژ کردی، د‌و دیدی قرصِ ماه *** چون سؤال است این نظر در اشتباه
راست گردان چشم را در ماهتاب *** تا یکی بینی تو مَه را نَک جواب
فکرتت که «کژ مَبین، نیکو نگر» *** هست هم نور و شعاعِ آن گُهَر¹
هر جوابی کآن ز گوش آید به دل *** چشم گفت: «از من شِنو، آن را بهِل»
گوشْ دلّال است و چشمْ اهلِ وصال *** چشمْ صاحب‌حال و گوشْ اصحابِ قال
در شُنودِ گوشْ تبدیلِ صفات *** در عیانِ دیده‌ها تبدیلِ ذات
1. اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: فکرتت را. نسخۀ قسطنطنیه (ب):
  ... *** هست آن فکرت شعاع آن گهر.