Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

67

خاربُن دان هر یکی خوی بَدت *** بارها در پایْ خار آخَر زدت
بارها از فعلِ بد نادِم شدی *** بر سرِ راهِ ندامت آمدی¹
گر ز خسته‌گشتنِ دیگر‌کسان *** که ز خُلقِ زشتِ تو هست آن رِسان
غافلی، باری ز زخم خود نه‌ای *** تو عذابِ خویش و هم بیگانه‌ای
یا تبر بردار و مردانه بزن *** تو علی‌وار این درِ خیبر بکَن
🔹 ور نه چون صِدّیق و فاروقِ مِهین *** هین طریقِ دیگران را برگزین
یا به گُلبُن وصل کن این خار را *** وصل کن با نارْ نورِ یار را
تا که نورِ او کُشد نارِ تو را *** وصلِ او گُلبُن کند خارِ تو را²
تو مثالِ دوزخی، او مؤمن است *** کشتنِ آتش به مؤمنْ ممکن است
مصطفیٰ فرمود از گفتِ جَحیم *** کاو به مؤمن لابه‌گر گردد ز بیم
گویدش: «بُگذر ز من -ای شاه- زود *** هین که نورت سوزِ نارَم را ربود»
پس هلاکِ نارْ نورِ مؤمن است *** ز‌آنکه بی‌ضِد‌ْ دفعِ ضد‌ْ لا‌یُمکِن است
نارْ ضدّ نور باشد روزِ عدل *** کآن ز قهرْ انگیخته شد، این ز فضل
گر همی ‌خواهی تو دفعِ شرّ نار *** آبِ رحمت بر دلِ آتش گُمار
چشمۀ آن آبِ رحمت مؤمن است *** آبِ حیوان روحِ پاکِ محسن است
بس گریزان است نفْسِ تو از او *** ز‌آنکه تو از آتشی، او ز‌آبِ جو³
ز‌آبْ آتش ز‌آن گریزان می‌شود *** کآتشش از آب ویران می‌شود
حسّ و فکرِ تو همه از آتش است *** حسّ شیخ و فکرِ او نورِ خوش است
آبِ نورِ او چو بر آتش چکد *** چَک چَک از آتش برآید برجَهد
چون کُند چَک چَک، تو گویش: «مرگ و درد» *** تا شود این دوزخِ نفسِ تو سرد
تا نسوزد او گلستانِ تو را *** پست نکْند عدل و احسانِ تو را⁴
🔹 یک شرر از وی، هزاران گلسِتان *** از یکی نَه نام مانَد نه نشان
بعد از آن، چیزی که کاری، بر دهد *** لاله و نسرین و سیسَنبَر دهد
باز پهنا می‌رَویم از راهِ راست *** باز گرد ای خواجه، راهِ ما کجاست؟
1. نسخۀ قونیه:
  بارها از خوی خود خسته شدی *** حس نداری سخت بی‌حس آمدی.
2. نسخۀ قونیه: گلشن کند خار تو را.
3. نسخۀ قونیه: تو از آتشی او آب خو. نسخۀ ناسخه: او ز آبِ ضو.
4. نسخۀ قونیه: تا نسوزد عدل و احسان تو را.