Name: مثنوی معنوی - دفتر دوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر دوم

72

در نمکسار ار خرِ مُرده فتاد *** آن خریّ و مردگی یک سو نهاد
﴿صِبغةَ اللَه﴾ هست رنگِ خمّ هو *** پیس‌ها یکرنگ گردد اندر او¹
چون در آن خُم افتد و گوییش: «قُم!» *** از طَرب گوید: «منم خُم، لا تَلُم!»
آن «منم خُم» خود «أنَا الْحَق»‌گفتن است *** رنگِ آتش دارد إلّا آهن است
رنگِ آهن محوِ رنگِ آتش است *** ز‌آتشیّ می‌لافد و خامُش‌وَش است²
چون به سرخی گشت همچون زرّ کان *** پس «أنَا نار» است لافَش بی‌زبان
شد ز رنگ و طبعِ آتشْ مُحتشَم *** گوید او: «من آتشم، من آتشم
آتشم من؛ گر تو را شکّ است و ظنّ *** آزمون کن، دست را بر من بزن
آتشم من؛ بر تو گر شد مُشتَبَه *** روی خود بر روی من یک دم بِنَه»
آدمی چون نور گیرد از خدا *** هست مسجودِ ملائک زِ اجْتِبا
نیز مَسجودِ کسی کاو چون مَلَک *** رَسته باشد جانش از طُغیان و شک
آتشِ چه؟! آهنِ چه؟! لب ببند *** ریشِ تشبیه و مُشبِّه را بخَند³
پایْ در دریا منِه، کم گوی از آن *** بر لبِ دریا خمُش کن، لب گزان
‌گر‌چه صد چون من ندارد تابِ بَحر *** لیک می‌نَشْکیبم از غَرقابِ بَحر
جان و عقلِ من فدای بَحر باد *** خون‌بهای عقل و جانْ این بَحرْ داد
تا که پایم می‌رود، رانم در او *** چون نماند پا، چو بَطّانم در او
بی‌ادبْ حاضر ز غایب خوش‌تر است *** حلقه ‌گر‌چه کژ بوَد نی بر در است؟!
ای تن‌آلوده، به‌گِردِ حوض گَرد! *** پاک کی گردد بُرونِ حوضْ مَرد؟!⁴
پاکْ کاو از حوضْ مَهجور اوفتاد *** او ز طُهرِ خویش هم دور اوفتاد
پاکیِ این حوضْ بی‌پایان بوَد *** پاکیِ اجسامْ کم میزان بوَد
ز‌آنکه دل حوضی‌ست، لیکن در کمین *** سوی دریا راهِ پنهان دارد این
پاکیِ محدودِ تو خواهد مدد *** ور نه اندر خرجْ کم گردد عدد⁵
1. سوره بقره آیه 138.
2. نسخۀ مِلکی نیکلسون: زآن که آهن دارد و آهن‌وش است.
3. نسخۀ قونیه: ریشِ تشبیهِ مُشَبِّه را مُخَند.
4. میرزا محمود: بدون حوض.
5. علاءالدوله: اندر چرخ.